Posts

Posts uit 2012 weergeven

De macht van de meerderheid

Afbeelding
Voor mij is de argumentatie om geen vlees te eten en vegetarisch te leven zo krachtig en logisch dat ik me dagelijks afvraag waarom in West-Europa nog steeds zo'n 98% van de mensen vlees eet. Over die argumentatie kan ik vele pagina's schrijven, maar als ik het in één zin moet samenvatten dan gaat het vooral om het vermijden van vermijdbaar leed.

Er zijn vele redenen waarom het voor de meeste mensen niet evident is om vlees te laten voor wat het is. Vlees is voor het overgrote deel van de populatie gewoon lekker. Het is een genot, en doorgaans moet een mens al een en ander aan discipline, aan eerlijkheid tegenover zichzelf, aan rationaliteit enzovoort willen bovenhalen om nee te kunnen zeggen tegen iets waar hij of zij dagelijks veel plezier aan beleeft.

Maar ik wil het even hebben over een andere reden, die zo evident is dat we ze vaak niet zien: de meeste mensen eten vlees omdat de meeste mensen vlees eten. Ik bedoel hiermee: we doen wat de meerderheid doet. Hoeveel omnivore…

Chefs van de toekomst... en van het verleden

Vorige donderdag organiseerden EVA en Planètie Vie op de Horecabeurs in Flanders Expo de finale van de wedstrijd Chef van de Toekomst. Drie teams van drie verschillende hotelscholen (Koksijde, Mechelen, Deinze) mochten hun ingestuurde 100% plantaardige menu nu live klaarmaken, en een vijfkoppige expertenjury zou de winnaar kiezen.
Het waren de drie leerlingen van hotelschool Ter Duinen in Koksijde die met de hoofdprijs gingen lopen (een stage in sterrenrestaurant Chalêt de la Forêt) en de titel Chefs van de Toekomst mogen dragen.

Vandaag keek ik, een paar dagen nadat ze werd uitgezonden, even naar de bewuste uitzending van het Nederlandse programma De Wereld Draait Door, waarin twee koks (waaronder één Vlaming) een houtsnip klaarmaakten.

De aflevering veroorzaakte een storm van protest, want de houtsnip is een beschermde diersoort en het progamma zou volgens sommigen aanzetten tot illegale jacht. Bekijk, als je wil, het filmpje onderaan dit artikel.

Ik ga voorbij aan het feit dat de h…

Wereld veggie dag en deeltijds vegetariërs

Vandaag, 1 oktober, is het wereldveggiedag. Naar aanleiding van een persbericht van Delhaize verscheen hier en daar in de media dat de omzet van veggie producten vooral stijgt door de deeltijds of parttime vegetariërs.

Nog vaak heb ik de indruk dat het idee van deeltijds/parttime vegetarisme door vele veggies een beetje smalend wordt bekeken. Of meer zelfs: men spreekt van een interne tegenstelling. Parttime vegetarisme bestaat niet, zo luidt het argument, je bent vegetariër of niet, net zoals je zwanger bent of niet.

Dat klopt natuurlijk wel ergens, maar mijn bescheiden mening is dat zo’n discours meer kwaad doet dan goed. Wat momenteel aan het gebeuren is - eigenlijk veel te laat, maar goed - is dat het woord “vegetarisch” (als adjectief) eindelijk niet meer afschrikt, doordat het niet exclusief vereenzelvigd wordt met “vegetarisme” en “vegetariërs” (substantieven). Met andere woorden, vegetarisch (zoals in een “vegetarische maaltijd”, een “vegetarische dag”) wordt niet meer gezien a…

Melkslogans

Eergisteren verstuurde EVA een persbericht rond haar website www.melkmoetniet.be, mede in het kader van de huidige polemiek rond de consumptie van melk. De kern van de inhoud van die site is wat het webadres zegt: dat melk niet moet. Niet dat melk niet mag. We willen de consument duidelijk maken dat calcium en de andere nutriënten in zuivelproducten ook uit andere voedingsbronnen gehaald kunnen worden - net zoals een miljoenen mensen ter wereld dat doen (het grootste deel van de wereldbevolking is lactose-intolerant en kan melk niet verteren zonder vervelende nevenwerkingen).

In een bericht op VILT lezen we de reactie van VLAM daarop. VLAM is de organisatie die met steun van de Vlaamse overheid instaat voor de marketing van Vlaamse landbouw- en visserijproducten, en ze is verantwoordelijk voor de vlees- en melkspotjes op de VRT, die nog steeds worden uitgezonden als "mededeling van openbaar nut".

In het bericht laat VLAM het volgende weten: “Wij volgen de mediacommotie rond e…

voor een duurzame voedingsdriehoek

Dit stuk verscheen in licht gewijzigde vorm in De Standaard van 12 sept 2012

Het is wat met die Voedselzandloper van Dr. Kris Verburgh. Voor gezondheidsinstanties en -experten die proberen om de bevolking gezonder te doen eten, moet het best vervelend zijn dat een boek dat nogal ingaat tegen de gangbare voedingsaanbevelingen, een bestseller wordt. De vrees voor nog meer verwarring onder consumenten is niet onterecht.

Onder de prominenten die al uitrukten om de auteur op de vingers te tikken hoorden we onder meer Boerenbondvoorzitter Piet Vanthemsche in Reyers laat, en op radio 1 professor Theo Niewold van de KULeuven en professor Luc Van Gaal van de Universiteit Antwerpen. Daar distantieerde de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen zich gisteren unaniem van het boek. De gemoederen laaien hoog op. Van Gaal spreekt over “leugens en onwaarheden”, en beschrijft de Voedselzandloper als “potentieel gevaarlijk voor de volksgezondheid”. De auteur zelf spreekt van een “persoonlijke a…

De toekomst is plantaardig. En bovenal lekker

(Onderstaande tekst verscheen in licht gewijzigde vorm in De Standaard opinie op 30 aug 2012)

Vlees eten heeft geen toekomst, kopte De Standaard woensdag. Aanleiding was een rapport uitgebracht door het Internationaal Waterinstituut in Stockholm. Volgens onderzoekers zal er, kort gesteld, maar voldoende water zijn als de hele wereld grotendeels vegetariër wordt. Iedere wereldburger vegetariër rond 2050? was dan ook de titel van een soortgelijk artikel in de Volkskrant.

Een toekomst zonder vlees: voor de meeste mensen is het een schrikbeeld. Ik was twaalf toen ik me realiseerde dat ik eigenlijk beter geen vlees zou eten, maar tussen droom en daad stonden veel praktische bezwaren in de weg. En ribbetjes. En steak au poivres. Uiteindelijk was het pas tien jaar later dat ik die heerlijkheden definitief vaarwel zei. Wat me tegenhield was vooral de vrees voor minder. Minder lekker, in de eerste plaats. Ik wist waarom ik het moest doen, maar ik was bang iets te verliezen waar ik al mijn hele l…

Kobe Desramaults en de veggie focus

Wie de wereld een tikkeltje beter wil maken, moet constant keuzes maken in waar hij de focus op legt. Je ziet de hele tijd hoe die wereld niet beantwoordt aan je ideaal, maar terzelfder tijd zie je ook inspanningen in de goede richting. Bij zo'n kleine stapjes zijn er dan in mij altijd twee stemmen die vechten: de stem die wil aanmoedigen, en de stem die wil aantonen hoe inconsequent en onvoldoende dat stapje wel is.

Een concreet voorbeeld. Deze zaterdag stond in De Standaard Weekblad een dubbelinterview met acteur Johan Heldenbergh en jong kooktalent Kobe Desramaults. Het stuk ging voor een groot deel over koken en eten. De kok laat zich op een bepaald moment ontvallen dat hij geen paardenvlees eet, uit principe. Elders vraagt de acteur aan de kok: "Ben je vegetariër?" De kok antwoordt:

"Nee, maar mijn vriendin wel, sinds kort. Daardoor eet ik zelf ook minder vlees. En in het restaurant probeer ik gaandeweg minder jonge dieren te gebruiken. Dieren pas opeten nadat …

Groot geld en de ideale vleesvervanger

In juni was ik op vakantie in de Verenigde Staten. Er bestaan heel veel clichés over dat land. Die zijn vaak terecht, maar vaak ook niet. De VS zijn een land van extremen, en op vele gebieden vind je daar telkens de twee uitersten: extreme lelijkheid, extreme schoonheid; heel erg conservatieve mensen, maar ook een grote groep progressieven en zeer toegewijde activisten; een slechte sociale zekerheid maar (deels daardoor) veel mensen die grote bedragen doneren aan goede doelen; een hamburgercultuur maar ook fantastisch degelijk eten, en voor veggies en vegans een Walhalla - of toch in de grotere steden.

Over de VS op culinair gebied schrijf ik een artikel in volgend EVA Magazine, maar hier wou ik het even hebben over iets anders: die heel typisch Amerikaanse kaste van venture capitalists heeft het vleesprobleem ontdekt. Venture capitalists zijn risicokapitaalverstrekkers die investeren in opstartende bedrijven, uiteraard in de hoop er vele malen hun geld uit te halen. Ze hebben dus voor…

In het jaar 2300...

Af en toe een gedachtenexperiment moet kunnen. Hoe (on)realistisch vind je dit scenario? Let me know.

Een gesprek tussen een twaalfjarig meisje en haar vader, in het jaar 2300...

- Pap, ik las vanmorgen in een boek dat mensen vroeger dieren opaten! Is dat echt?
- Ja, dat klopt. Tot ongeveer het einde van de 21ste eeuw aten mensen dieren.
- Dus dat is echt? En mocht dat gewoon zomaar? En hoe vaak gebeurde het?
- Ongeveer iedereen deed dat. Elke dag. Toch zeker tot zeg maar 2050. Dat was heel gewoon. Mensen die het niet deden werden zelfs gezien als abnormaal.
- Maar hoe kon het nu normaal zijn om dieren te eten? Iedereen weet toch dat je dieren niet zomaar doodt?
- Ja, zo denken wij er nu wel over, maar de mensen vonden dat toen nog niet.
- Mocht je dan zomaar alles doen met dieren wat je wou?
- Hmmnee, eigenlijk niet. Je kon toen ook geen dieren zomaar slaan of mishandelen ofzo. En mensen zagen ook wel graag dieren. Vooral katten en honden, en wilde dieren.
- Maar toch aten ze ze?
- Ja, ma…

De laatste legbatterij

Afbeelding
Zoals in vele landen zaten tot voor kort ook in België de meeste legkippen in batterijkooien. Die zijn eindelijk, definitief en effectief verboden (wegens niet diervriendelijk) vanaf eind juli 2012 (na een lange overgangs- en gedoogperiode). De overstap naar nieuwe systemen (zoals verrijkte kooien, scharrelstallen of stallen met vrije uitloop) vereist extra investeringen van de kippenboer, en niet iedereen is bereid die te doen. Dergelijke mensen houden er dan gewoon mee op. Maar wat met de kippen? Hun eieren moeten na 1 augustus gewoon vernietigd worden, dus er is geen reden om hen te houden. De boer moet er dan massaal vanaf...

Vorige zaterdagnamiddag reden we naar vermoedelijk een van de laatste legbatterijen in België, voor een soort “opruimactie”. Solden zijn het hier echter niet: terwijl zo’n afgedankte kippen in het slachthuis 10 eurocent per dier opbrengen, worden ze hier bij wijze van spreken tegen woekerprijzen verkocht: mensen die kippen willen opvangen moeten tot anderhalve…

Superkoks en de gezondheid van de Vlaming

De Vlaming is de laatste tien jaar Bourgondischer gaan leven, zo stond gisteren in De Standaard. Meer mensen dan vroeger gaan akkoord met de stelling “ik eet wat ik graag eet, zonder me zorgen te maken over de gezondheid ervan.” Zoals gesignaleerd in het artikel: dit is een merkwaardig resultaat, want vele onderzoekers en beleidsmakers, alsook de publieke opinie, gaan ervan uit dat we net gezonder eten dan vroeger.

Wim Verbeke van de Universiteit Gent geeft drie mogelijke verklaringen: de crisissen in de vleessector (die de resultaten bij de eerste peiling in 2001 negatief beïnvloedden); het moe worden van gezondheidsboodschappen; en tenslotte het idee dat er niet noodzakelijk een tegenstelling is tussen gezond en lekker.

Ondertussen werd door verschillende commentatoren al de nodige korrel zout (!) toegevoegd aan de onderzoeksresultaten - je kan die conclusie, zo zeggen ze, niet zomaar afleiden uit slechts één nogal suggestief gestelde vraag. Nochtans zouden we ook ergens helemaal niet…

Wereldmelkdag: melk moet NIET

Op wereldmelkdag wordt gewoontegetrouw nog eens gehamerd op het belang van het witte goedje voor ons lichaam. We kunnen er maar niet genoeg van drinken, van die godendrank! Melk moet, zo denken de meeste mensen nog altijd. Alleen jammer dat, geloof het of niet, de bewijzen voor die uitspraak zoek zijn.


Ongetwijfeld bevatten melk en afgeleide zuivelproducten een aantal nuttige voedingsstoffen, maar noodzakelijk zijn ze zeker niet. In de loop van de afgelopen decennia zijn we gaan geloven - vooral door uitstekende marketingcampagnes - dat melk en calcium synoniem zijn. Geen duidelijker voorbeeld dan wat we vinden op de site van NICE vzw: men spreekt er voorwaar over “drie glazencalcium per dag”.

De redenering die we horen is de volgende: calcium is erg belangrijk voor stevige botten; melk bevat veel calcium; dus als we gezonde botten willen, moeten we veel melk drinken. Volwassenen zouden 900 milligram calcium per dag moeten binnenkrijgen, en daarvoor dagelijks zo’n drie à vier glazen mel…

Zeg me niet wat ik moet eten!

Afbeelding
Mensen vinden het niet leuk wanneer hen gezegd wordt wat ze moeten doen. Dat gaat ook op wat voeding betreft. Overheden of organisaties moeten ons niet komen vertellen wat we wel of niet mogen eten, hoe we 't moeten klaarmaken, en hoeveel we er precies van op ons bord mogen leggen. We zullen dat allemaal zelf wel beslissen, danku!

Zo denkt het grote publiek erover. Maar vrije keuze is natuurlijk een illusie, vooral op het gebied van voedingskeuzes. Wat mensen eten wordt erg bepaald door het landbouw- en economisch stelsel van een land, door cultuur en traditie, door wat onze ouders eten of aten, en vooral door commerciële belangen, die ons continu bekogelen met reclame.

Ter illustratie zie je hieronder een grafiek van de website www.countinganimals.com. Hij toont het reclamebudget van verschillende grote voedingsbedrijven in de VS, vergeleken met organisaties die zich bezighouden met de belangen van dieren (linksonder). Interessant zou ook zijn om de cijfers te vergelijken met wa…

Belgisch witblauw: discussiëren over (wan)smaak

Of Herwig van Hove in het VRT programma Reyers Laateen punt had toen hij zei dat het Belgisch witblauw rundvlees nergens naar smaakt, kan ik niet beoordelen. Het moet ondertussen zo’n vijftien jaar geleden zijn dat ik mijn laatste biefstuk at. Wat ik wel weet is dat na een klacht van de Boerenbond tegen de VRT, Piet Vanthemsche in VOLT datzelfde vlees prompt mag komen verdedigen. Hij kon het immers niet hebben - aldus VILT- dat de VRT “de mening van Herwig Van Hove verkoopt als professionele duiding”.
Nooit gedacht dat ik het ooit zou zeggen, maar ik had voorwaar enige sympathie voor Herwig Van Hove. Niet dat hij de loftrompet afstak over vegetarisch eten, maar hij plaatste toch wel een aantal kritische kanttekeningen bij het Belgisch witblauw. Maar lang niet genoeg. Moet ik nu ook een klacht indienen bij de VRT wegens onvolledige informatie? Piet Vanthemsche en chef Guy Vancauteren die een potje discussiëren over de vraag of er nu wel of geen smaak zit in Belgisch witblauw: voor e…

Lekker niet met uitsterven bedreigd!

De Universiteit Antwerpen kondigde aan dat ze stopt met het serveren van tonijn. Dergelijke stapjes, ook al zijn het hele kleintjes, zijn een klein applaus waard want ze zijn zeldzaam. Proficiat dus aan de Universiteit Antwerpen.

Ondertussen achtte FEVIA, de federatie van de Vlaamse voedingsindustrie, het nodig om erop te wijzen dat niet alle tonijn met uitsterven bedreigd is en dat met name "tonijnsalade wordt gemaakt van niet-bedreigde soorten". De miliebewuste consument wordt dus gegarandeerd "dat hij of zij met een gerust hart een broodje tonijnsalade kan blijven eten."

Ik kan dat allemaal snappen binnen de context van hoe we vandaag over dieren eten denken, maar als je zo'n zaken beschouwt "vanuit vegetarisch standpunt", om het zo maar eens te zeggen, dan klinkt het allemaal vrij absurd. Wat onze omgang met dieren betreft kan je (vereenvoudigd) het volgende zeggen: we geven om huisdieren (honden, katten...) en om dieren die om een of andere manie…

Carnivoor? Geef het door!

Deze tekst verscheen in De Standaard van 23/3/2012 (onder een andere titel)

Onze voedingsgewoonten zijn dramatisch. Een onderzoek uitgevoerd in opdracht van VLAM toont aan dat de Belg langs geen kanten voldoende groenten en fruit eet, en vooral een vleeseter blijft. Ook nog vorige week werd het Nationaal Voedings- en Gezondheisplan van minister Onkelinx erg negatief geëvalueerd. Maar een heel land gezonder doen eten, hoe doe je dat?

Voor een efficiënte aanpak heb je voldoende middelen en een gestructureerde aanpak nodig. Een overheid heeft het echter sowieso moeilijk om te helpen bij gedragsverandering, aangezien wij mensen bijna van nature allergisch zijn aan betutteling van bovenaf. Zeker rond vleesconsumptie is de heersende attitude: “raak niet aan mijn biefstuk”. Zelfs wanneer initiatieven niet verder gaan dan sensibilisering, komt een defensieve houding al gauw naar boven en speelt het libertaire argument. We maken zelf wel uit wat we wel en niet eten, zo zeggen we, gemakshalve…

Brief aan de omnivore medemens

Vegetariërs zijn ook maar mensen, en mensen willen begrijpen en begrepen worden. Vandaar deze poging om een en ander uitgelegd te krijgen aan niet-vegetariërs.
Liefste omnivore medemens,
Wij vegetariërs (eigenlijk moet ik voor mezelf spreken, maar goed) kunnen u al eens op de zenuwen werken. We storen u met onze preken, we eten niet altijd op wat u ons voorschotelt, we doen lastig als we samen op restaurant willen, we vertragen alles doordat we verpakkingen willen nalezen, we reageren soms sociaal onaangepast en we doen u af en toe misschien zelfs schuldig voelen.
Weet, beste medemens, dat het vegetariër-zijn in een carnivore wereld ons niet altijd even makkelijk valt en sta me toe u een kleine inkijk te geven in het hoofd van tenminste één veggie.

Jawel, het vegetarische leven is niet altijd simpel. O nee, ik heb het niet over die duizenden keren dat we dezelfde vragen moeten beantwoorden (wat eet jij eigenlijk? waar haal je je eiwitten vandaan?), over dat lezen van die verpakkingen, …