vrijdag 29 mei 2009

Foie gras

Ik breng vandaag mijn voorlaatste dag door in de Dordogne. Zoals eerder gezegd is het hier de foie gras streek bij uitstek. Ik ben er nog niet in geslaagd een foie grasboerderij te bezoeken (misschien morgen nog). We passeerden er gisteren eentje en vroegen of we een kijkje konden nemen, maar dat ging niet, want "on est en plein gavage". Ik dacht dat het dwangvoederen hier niet altijd plaatsvond en dat sommige producenten de ganzenlevers op een 'natuurlijke' manier bekomen, maar iemand verzekerde dat daar niets van aan is, en dat er altijd dwangvoederen aan te pas komt. Blijkbaar zouden er ook heel wat ganzenlevers aangevoerd worden uit Oost-Europa en hier worden verwerkt. Het is trouwens markant hoe foie gras hier o-ve-ral aanwezig is, op elk menu van elk restaurant. Heel wat minder een luxeproduct dan bij ons dus.
In een lokaal Engelstalig krantje vond ik nog een bericht over een zekere Didier Durand, die opgroeide op een boerderij bij Bergerac, niet ver van hier. De man heeft ondertussen al twaalf jaar een bistrot in Chicago en wil daar nu het eerste foie grasmuseum ter wereld openen.
Wel, gelukkig voor hem weet hij het nog niet, maar in mijn Plantaardige Toekomst zal er een ander museum zijn. Een museum ter nagedachtenis van de slachtoffers van onze vraatzucht. Er zal daar ongetwijfeld ook een foto te zien zijn van de heer Durand, en bezoekers zullen in ongeloof lezen dat deze man ooit een structureel eerbetoon heeft opgericht voor... een folterpraktijk. Hoe de bezoekers hem precies zullen beoordelen weet ik nog niet. Misschien zullen ze hem een onmens noemen, of misschien zullen ze zeggen dat hij van niet beter wist. Feit is dat de heer Durand een heel slecht idee heeft gekozen om de geschiedenis mee in te gaan. Pauvre Didier.

donderdag 28 mei 2009

Nog es boeren

Vandaag een bericht van iemand uit de landbouwsector. De persoon schrijft:

Geachte,

Ook ik las vol van verbazing van uw initiatief "veggiedag" .
Begrijp mij niet verkeerd, ik heb respect voor ieder zijn mening, ik merk echter dat dit niet bij iedereen zo is.
Als u beslist geen vlees te eten is dat uw keuze, waar ik echter wel problemen mee heb is het feit dat u andere probeert te overtuigen dit ook te doen.Ik ga mij echt niet druk maken in mensen die vegetarisch willen leven, dit is hun keuze.
Ik zou u willen vragen de mening van anderen ook te respecteren, bovendien is de mens van nature een vleeseter en we hebben dit ook nodig, zonder aanvulling van vitamines, mineralen en spoorelementen kan een vegetarieer niet leven.


Mijn korte antwoord:


Beste,

Als een mens iets oprecht en van ganser harte gelooft, en dat geloof ondersteund kan worden door rationele argumenten, dan mag – neen moet – hij wat mij betreft wat hij gelooft proberen te verspreiden. Als wij geloven dat veel vlees eten schade toebrengt aan de gezondheid, aan dieren, aan het milieu, waarom zouden wij niet gerechtvaardigd zijn om andere mensen daarover te informeren? Proberen boeren anderen ook niet te overtuigen van het feit dat ze geen eerlijke prijs meer krijgen voor hun producten? (iets waar wij het trouwens mee eens zijn! Wij vinden voedsel te goedkoop!)

Wij hebben respect voor ieders mening, dat spreekt voor zich. Opdringen is iets anders, dat doen wij niet.

Wat uw mening over de gezondheid van een vegetarisch voedingspatroon betreft, raad ik u aan u beter te informeren. Miljoenen vegetariërs zijn gezond zonder voedingssupplementen (en de voedingssupplementenindustrie, denkt u dat die dan vooral bestaat voor vegetariërs?)

Zoals wij al vaak in de pers gezegd hebben: wij zijn vragende partij om met boeren aan tafel te zitten en te praten en samen te zoeken naar oplossingen en elkaar beter te leren begrijpen. Indien u daarop wil ingaan, laat maar iets weten.

Met vriendelijke groet,

Tobias Leenaert
EVA vzw

woensdag 27 mei 2009

Veggiedag, Time en boeren

Vandaag heeft onze veggiedagcampagne het geschopt tot de website van het meest gelezen nieuwsmagazine ter wereld, Time.com (en er zal ook een klein stukje verschijnen in de 4,5 miljoen papieren exemplaren). Het blijft ondertussen interviewaanvragen regenen. Morgen komen Russische en Noorse TV-stations naar Gent. Ondertussen is het officieel dat Sao Paulo - een tikkeltje groter dan Gent - de volgende stad zal worden met een officiele veggiedag. Ik ben dankbaar dat ons werk wereldwijd mag inspireren.

In eigen land deed Groen! in Leuven een voorstel om ook daar de donderdag officieel te laten erkennen als veggiedag. Tegenstand en loze argumenten waren blijkbaar niet uit de lucht in de gemeenteraad, maar er is nog niet gestemd. Het voorstel wordt opnieuw opgenomen in de commissie leefmilieu. De Boerenbond voelde zich bedreigd genoeg om voorwaar een demonstratie tegen de Veggiedag te organiseren op het stadhuis. Zie ook dit stuk op Leuvencentraal voor wat achtergrondinfo. De kneuterigheid is onvoorstelbaar. Uiteraard wordt gefocust op de regelneverij, op de overheid die zegt wat we moeten eten, op het vermeende dwingend aspect van de campagne (niets is minder waar). Maar wie geen echte argumenten heeft, kan niet anders dan er verzinnen.

Ondertussen: grappig hoe de verkiezingscampagne van Kathleen Van Brempt zowel de Boerenbond als de vegetariers irrirteert. Van Brempt wil zogezegd liever een Europese koe zijn dan een kind dat in armoede leeft, omdat die koe het beter heeft. De Boerenbond is niet akkoord, maar wij ook niet. Een koe zijn en leeggemolken worden, elk jaar zwanger gemaakt worden, je kalfjes onmiddellijk zien verdwijnen en vroeg te sterven als je niet meer voldoende melk produceert, is geen pretje.

maandag 25 mei 2009

Foltermuseum

Ik rust even uit in Frankrijk, meer bepaald de Dordogne. Vandaag gingen we een kijkje nemen naar de magistale prehistorische rotsschilderingen in Lascaux. Ergens onder de grond hielden onze verre voorouders zich bezig met het afbeelden van vooral stieren en paarden, en ook wat herten. De vraag is: waarom precies? Want normaal kwam daar geen kat - laat staan met een toorts - en doorgaans werden deze kunstwerken dus niet echt gezien. En toch getuigen ze - volgens experts van over de hele wereld - van groot artistiek talent. Ik heb het altijd raar gevonden, en er moet iets meer achter zitten dan gewoon een al dan niet primitieve vorm van kunst. Ik vraag me af of iemand al gedacht heeft aan een eerbetoon aan de dieren die bejaagd werden? Misschien werden ze op die manier vereeuwigd, vanuit een - blijkbaar in vele culturen en tradities aanwezig - schuldgevoel wegens het doden?
We bezochten vervolgens een Middeleeuwse burcht, met daarin onder meer een folterkamer. Gruwelijke foltertoestellen en -technieken werden tentoongesteld, waarnaar men alleen maar met complete afschuw en een ook wel een zekere fascinatie kan kijken. Toevallig is dit hier ook het gebied van de foie gras (overal zie je die 'lekkernij' aangekondigd'. Ik bedacht me dat we ooit, in een hopelijk niet zo ver afgelegen plantaardige toekomst, tentoonstellingen zullen hebben van de praktijken in de dierlijke landbouw. Dwangvoederen zal daar één van zijn, en ook daarbij zullen mensen hun ogen opentrekken, en zich afvragen: hoe kon men ooit tot zoiets in staat zijn?
(overigens weet ik niet in welke mate de eenden hier gedwangvoederd worden. we zijn van plan dat één dezer even te gaan onderzoeken, via een bedrijfsbezoekje)

donderdag 21 mei 2009

Diploma voor vlees eten

Vandaag had ik - samen met schepen Balthazar - lunch met een heel vriendelijke, jonge journalist van Time Magazine, die speciaal afgezakt was van Londen voor een reportage over het Donderdag Veggiedag initiatief. Hoewel hij zelf geen veggie was, was hij onze zaak toch zeer genegen. En hij vertelde me een idee: om vlees te mogen eten, zou een mens een diploma moeten hebben, dat hij kan krijgen na het slagen in een test: die dieren die je kan doden mag je eten. Er zouden volgens hem héél wat minder dieren gedood worden. Zelf volgt hij zon ongeveer dit idee en eet hij geen zoogdieren. Een kip zou hij kunnen doden, dus dat eet hij. Toen hij hoorde dat eenden koppels voor het leven vormen en hij dus, wanneer hij eend at, eigenlijk een andere eend eenzaam achterliet (bij wijze van spreken) stopte hij ook met 't eten van eend.
Ik zei hem dat ik zijn hang naar vlees wel begreep, omdat ik zelf ooit ook een grote vleeseter ben geweest. Ik vertelde hem ook dat ik anderzijds zag dat hij van nature de empathie in zich had om vegetarier te worden, en dat hij misschien binnen vijf of tien jaar zou terugkijken naar zijn huidige eetgewoonten en zou zien dat ze een beetje absurd waren. Hij ging akkoord.
Hout vasthouden voor het artikel, dat hij schrijft voor Time.com en later ook voor de Europese versie van het meest gelezen nieuwsmagazine ter wereld (4,5 miljoen ex.) want zijn eindredacteur is... de dochter van een varkenshouder, en helemaal niet veggie-friendly. Varkenshoudersdochters zouden, met alle respect, niet in zo'n posities mogen zitten :-)

woensdag 20 mei 2009

Varkensruimingen en politiek

De Egyptische krant Al-Masri Al-Youm verspreidde deze week via YouTube beelden van de varkensruiming die momenteel plaatsvindt in Egypte uit vrees voor de verspreiding van varkensgriep (ik weiger Mexicaanse griep te zeggen). Daarop is te zien hoe de dieren met ijzeren stangen geslagen worden, bewerkt worden met messen en dan met vele tientallen tegelijk levend op een kar worden gegooid. Ik weet het: een dergelijke ruiming heeft weinig zin, en zou volgens sommigen een maatregel zijn om de christelijke bevolking in Egypte te couilloneren. Maar daar gaat het even niet over.

Te zien aan de reacties ben ik niet de enige die verbijsterd is. Zo’n beelden stemmen tot nadenken. Hoe kan zoiets gebeuren? Zijn we na zovele millennia van beschaving – hier of in Egypte - nog altijd maar zo ver gekomen dat we het leven van niet-menselijke dieren nog altijd nauwelijks van enige tel achten? Met zo’n ruiming komt even aan het licht wat anders in duisternis blijft: het leed en het doden van zestig miljard dieren op aarde, per jaar. En dat zonder dat het ergens voor nodig is.

Stel even dat de vegetarische zeurkousen ooit gelijk krijgen, en dat onze achterachterkleinkinderen binnen vijftig, honderd of wie weet hoeveel jaar opgehouden zijn met het eten van dieren en in schaamte terugkijken naar vandaag… Stel dat zij zich dan afvragen hoe zo’n massale nodeloze slachting ooit mogelijk was geweest en door wie ze mogelijk werd gemaakt… Tot welke antwoorden zouden zij komen? Dat wij, hun voorouders, geloofden dat dieren niet voelen? Dat we geloofden dat dieren doden een noodzakelijk kwaad is omdat we nu eenmaal dierlijke eiwitten moeten eten? Dat hun voorouders nu eenmaal nog niet voldoende intelligent waren? Of zullen ze de waarheid achterhalen, namelijk dat de enige, enige reden om zestig miljard dieren op te kweken in ellendige omstandigheden en hen vervolgens in de fleur van hun leven de keel over te snijden, is dat we hen heel erg lekker vinden?

Toen Gent vorige week de eerste stad ter wereld werd die officieel een wekelijkse vegetarische dag erkende, werd dat wereldnieuws, van CNN tot BBC, van Brazilië tot Thailand. Media overal realiseerden zich dat er iets bijzonders was gebeurd. Enkel in België kwam het niet op de nationale TV. Wellicht omdat we belangrijke politieke relletjes te becommentariëren hebben.
Onze carnivore eetgewoonten zijn een ontzettend moreel probleem, precies omdat we het bewustzijn hebben om andere keuzes te maken. Het zal ooit massaal veel groter blijken dan alle huidige politieke en financiële crisissen bij elkaar. Hopelijk zullen die achterachterkleinkinderen tenminste kunnen zeggen dat wij leefden in de tijd waarin het allemaal begon: het besef dat wat we doen met dieren voor vlees gewoon… niet juist is.

vrijdag 15 mei 2009

Veggiedag is wereldnieuws

Ik heb al een paar dagen niets meer geschreven, en dat komt omdat 't nogal druk geweest is. Gent heeft Donderdag officieel uitgeroepen tot veggiedag, als eerste stad ter wereld. Dat is de internationale pers niet ontgaan. We stonden overal in. Het begon met BBC en... het is nog niet gedaan. Vandaag nog telefoons en mails van een TV-station in Slovenie en Radio Canada, of zoiets. We zijn verschenen in Brazilie, Zuid-Afrika, Australie, India, Thailand, op CNN, BBC en op pagina 3 van The Guardian. De Vlaamse pers is blijkbaar te parochiaal om er teveel aandacht aan te besteden, want op VTM of VRT kwamen we niet. Maar dat kan de pret niet bederven. Zie het overzicht op onze site.
Ik moet zeggen dat ik best een beetje trots ben op dit resultaat. Ik denk niet dat vegetarisme al op die manier zo internationaal in het nieuws is gekomen. Andere organisaties willen het initiatief nadoen. Volgens mijn contacten is alvast de stad Sao Paulo - een tikkeltje groter dan Gent - geinteresseerd. PETA en Animal Aid willen steden in het VK aanschrijven. We krijgen van overal ter wereld felicitaties binnen en veggies aller landen willen naar Gent komen. En er verschijnen naar aanleiding van dit nieuws alweer nieuwe artikels over vlees en klimaatverandering.
Niemand had iets dergelijks verwacht, maar blijkbaar was het iets waar de wereld zo'n beetje op zat te wachten.
En het is allemaal nog maar begonnen...

zondag 10 mei 2009

Vlees en vrijheid

De stad Gent wordt de eerste stad ter wereld met een officiële wekelijkse veggiedag. Gent werkte dit initiatief uit – in samenwerking met de vegetarische organisatie EVA vzw – om zo als stad bij te dragen aan een betere gezondheid, zowel van de burger als van de planeet. De campagne wordt ook in het stedelijk onderwijs gevoerd: vanaf het najaar zal op donderdag de vegetarische schotel standaard zijn. Dat wil niet zeggen dat wie absoluut vlees wil eten, dat niet zou kunnen. Iets afdwingen of opleggen is niet de bedoeling. Stimuleren en enthousiasmeren des te meer.

Toch blokten de Gentenaar en Het Nieuwsblad op 8 mei op de voorpagina: ‘Gentse scholen verplichten vegetarische maaltijd’. Op de websites van De Standaard en Het Laatste Nieuws lezen we heftige defensieve reacties van lezers. Volgens Kristof Simoens in Het Nieuwsblad wordt deze maatregel ‘eenzijdig opgelegd’. Daar bedankt hij voor, terwijl hij – en dat siert hem – blijk geeft op de hoogte te zijn van de problemen die gepaard gaan met overmatige vleesconsumptie. Hij vindt het ook de wereld op zijn kop, omdat er maar een paar procent vegetariërs zijn. Maar het hele punt is net om mensen te stimuleren af en toe vegetarisch te eten.

Merkwaardig toch, met welke hevigheid en irrationaliteit mensen hun biefstuk verdedigen. ‘Zelfs één dagje in de week vlees weglaten is taboe. Ondanks de duidelijk voordelen voor het milieu, de gezondheid en het dierenwelzijn. Een reactie op De Standaard website kan dienen ter illustratie: “Ik heb geen traditie van vegetarisch eten, wil het ook niet hebben en zal het mijn kinderen ook niet aanleren. Ik ben omnivoor en zal het zo houden : dagelijks vlees en groenten. Het is een leuk weetje dat een mens blijkbaar ook zonder vlees KAN leven, maar ram het alstublieft niet door mijn strot. Minstens de keuze laten zou nog het beste zijn.”

Het is erg ironisch dat men de vrijheid van keuze inroept net wanneer er wordt gepoogd om de burger informatie te verschaffen waarmee hij juist een bewuste keuze kan maken. Want we hoeven ons weinig illusies te maken: de gemiddelde consument kiest niet wat hij eet. Hij eet wat zijn ouders en grootouders aten. Hij eet wat de industrie zo goedkoop mogelijk produceert. Hij eet wat de reclame op hem afvuurt. Hij eet wat in de supermarkt wordt afgeprijsd. En terwijl hij zo constant bezig is om geen eigen keuzes te maken, steigert hij wanneer een overheid eindelijk zo moedig is om hem munitie te geven om eens bewust te kiezen.

donderdag 7 mei 2009

Gastronomische veggielunch voor de Gentse schepenen

In samenerking met de milieu- en gezondheidsdienst van de stad Gent organiseerde EVA vandaag een gastronomische lunch voor het schepencollege (niet helemaal voltallig, maar soit) en de pers. Dat gebeurde in het kader van het uitroepen van Donderdag tot officiële veggiedag door de stad Gent. Chef van dienst was - zoals gewoonlijk voor zulke gelegenheden - onze huiskok Philippe Van den Bulck. Ik mocht mee aanschuiven en ik ben blij te kunnen meedelen dat de lunch blijkbaar erg in de smaak viel bij deze geëerde gasten. Schepen van milieu en gezondheid Tom Balthazar (broer van) gaf een goede openingsspeech waarin hij duidelijk aangaf te weten waarover hij praatte. Ook van andere mensen hoorde ik positieve geluiden. Schepen Coddens van onderwijs wou onderzoeken hoe we een zevende specialisatiejaar vegetarische voeding in de hotelschool zouden kunnen op poten zetten. Schepen van burgerzaken en protocol Catharine Segers eet nooit of heel zelden vlees (wel vis) en loopt marathons.
De schepenen, stadsecretaris en adjunct-stadsecretaris kregen allemaal een exemplaar overhandigd van De Dikke Vegetariër waar ze heel enthousiast over waren.

Ook al is vleesvermindering enorm evident, het blijft een heel gevoelig thema waar slechts weinig politici, op eender welk niveau, zich durven aan wagen. Chapeau dus voor de stad Gent en schepen Balthazar in het bijzonder, die hiermee een belangrijke pioniersrol spelen. We kregen alvast van de stad Hasselt respons: ook zij onderzoeken of ze donderdag officieel tot veggiedag kunnen uitroepen.

Even nog het menu dat aan de schepenen voorgeschoteld werd:

Voorgerechtjes:
Sushi van rode biet met dulse, opgelegde rode ui en radicchio
Briouats van wortelcouscous, veganaise met citroen en saffraan
Flensje met munt en kerrie, tapenade van erwtensoep

Gazpacho van tzatziki met focaccia van olijven

Hoofdgerecht
Gegrilde seitan met rozemarijn, aardappelkroketjes met gekarameliseerde venkel
“Ratatouille” salade en crème van aubergine

Nagerecht
Bosbes- en boekweittaart met sorbet van kokos en anijs

dinsdag 5 mei 2009

Varkensgriep en de intensieve veeteelt

Op 30 april berichtte het persagentschap Reuters dat de Wereldgezondheidsorganisatie ‘onder druk van producenten in de vleesindustrie en bezorgde overheden’ voortaan naar het varkensgriepvirus zou verwijzen met de term ‘influenza A’ (H1N1) in de plaats van ‘varkensgriep’. De media gebruiken ondertussen meer en meer de term ‘Mexicaanse griep’. De varkensgriep, zo wordt ons verteld, heeft niets van doen met varkens, dus laat ons de griep ‘Mexicaanse griep’ noemen, naar de plaats van ontstaan. De vleesindustrie vreest uiteraard voor een negatieve impact op de verkoopcijfers van varkensvlees en haalde haar slag binnen. ‘De varkensgriepcrisis toont duidelijk de monsterlijke macht aan van de vleesindustrie,’ aldus professor Mike Davis onlangs in The Guardian.

Ook al werd het virus nog niet aangetroffen in varkens, toch blijkt als maar duidelijker dat de huidige variant zijn oorsprong vindt bij deze dieren. Het type virus waarover we spreken (een hybride van de varkens-, vogel- en mensengriep) stak voor het eerst de kop op in 1998 in een ‘dierenfabriek’ in North Carolina (VS) – de streek met de hoogste varkensdichtheid ter wereld. Volgens Robert Webster, één van ’s werelds experten op het gebied van griepvirussen, was dit virus de voorloper van het huidige varkensgriepvirus.
Ondertussen wordt vermoed dat de eerste geïnfecteerde met het huidige varkensgriepvirus een jongen is uit het Mexicaanse stadje La Gloria, waar de inwoners al jaren strijden tegen een Amerikaanse varkensfabriek. Volgens hen zijn hun ademhalingsproblemen te wijten aan de varkensmest die deze produceert.

Al in 2005 waarschuwde het UNEP (het milieuprogramma van de Verenigde Naties) dat dierenfabrieken de ‘ideale omstandigheden bieden voor het virus om te muteren in een gevaarlijker vorm’. Op varkensbedrijven heeft een virus een pool van duizenden dieren ter beschikking, die elkaar constant infecteren en herinfecteren. Voor wie denkt dat het hier enkel om Amerikaanse toestanden gaat: in België komt 70% van de varkens op bedrijven van meer dan 750 dieren. Een derde komt zelfs van bedrijven van meer dan 2000 varkens.
Bovendien hebben de dieren in de intensieve veeteelt doorgaans een verzwakt immuunsysteem door stress en gebrek aan zonlicht (de antibiotica die ze toegediend krijgen en die in ons leefmilieu belanden, vormen een probleem op zich). Voeg daaraan toe de lange afstandstransporten van dicht op elkaar gepakte dieren, en je hebt een hoop risicofactoren bij elkaar. Geen wonder dat een wetenschapper voor de Europese commissie onlangs de evolutie naar nog intensievere veehouderij in Europa een ‘recipe for distaster’ noemde.

Intensieve veeteelt is een gevaar voor de publieke gezondheid en voor de gezondheid van onze planeet. Ze bestaat alleen door onze collectieve honger naar goedkoop vlees, en door de geldhonger van sommigen. Als er door het uitbreken van de varkensgriep dus minder vlees gegeten wordt, dan is dat voor het algemeen belang het beste wat er kan gebeuren. Als we het virus willen noemen naar zijn plaats van ontstaan, en als duidelijk zou blijken dat de intensieve varkenskweek aan de basis ligt van de griep, dan noemen we voortaan maar spreken van… de varkenskwekerijgriep. Kwestie van de dingen duidelijk te stellen.

zondag 3 mei 2009

"Ze zouden er niet zijn als we ze niet zouden opeten"

Je hebt het misschien ook al gehoord, dit argument. Als we niet zo massaal dieren zouden eten, dan zouden die 55 of 60 miljard landbouwdieren die vandaag op de aarde rondlopen (lees: opgesloten zitten) er gewoon niet zijn. Hun leven hebben ze dus te danken aan... mensen die vleeseten.
Wat mij betreft is dit een compleet foute en perverse logica, een argument dat kant nog wal raakt. Vreemd genoeg wordt het niet alleen gebruikt door 'domme' mensen, maar ook door intelligente. Wat mij betreft geeft het feit dat wij wezens in de wereld brengen, ons niet het recht om met die wezens eender wat te doen. Dat is met kinderen niet zo, en dat kan ook met dieren niet zo zijn. Bovendien impliceert dit argument dat we zoveel mogelijk wezens moeten ter wereld brengen. Mensen die het aanhangen, hebben de morele plicht geen twee, geen vier, geen tien, maar zoveel mogelijk kinderen te hebben, bij wijze van spreken. Of we mogen kinderen industrieel grootbrengen en kweken, zoals in Brave New World, om er een 'slavenras' van te maken. Dan zijn ze fantastisch bruikbaar voor ons, en anders... waren ze er gewoon niet geweest.

Deze argumentatie wordt niet enkel gebruikt wat vlees en landbouwdieren betreft, maar ook voor bijvoorbeeld de jacht en conservatie van bedreigde diersoorten, en dat was nieuw voor me. Blijkbaar - en dat las ik in het onvolprezen Dominion - wordt deze 'logica' ook toegepast in verband met bijvoorbeeld olifanten. De beste manier om hun voortbestaan te waarborgen, zo luidt het volgens sommigen, is te zorgen dat ze economisch interessant zijn. Keer het om en je hebt het argument waarmee we begonnen waren: olifanten bestaan enkel (of laat staan: zullen enkel blijven bestaan in de toekomst) omdat wij ivoor interessant vinden. Laat de olifant uitsterven en er is geen ivoor meer. In de woorden van de eigenaar van een jachtranch in Zimbabwe (geciteerd in dominion): 'We want the elephant to be a commodity, because if it isn't, it might as well be dead.' Of citeren we even de Britse aartsconservatief Roger Scruton (Animal Rights and Wrongs: 'eat animals! It's for their own good: there is no better way of protecting the habitat of species than by systematically hunting it.'

Je houdt 't allemaal niet voor mogelijk.