zaterdag 29 december 2012

De macht van de meerderheid

Voor mij is de argumentatie om geen vlees te eten en vegetarisch te leven zo krachtig en logisch dat ik me dagelijks afvraag waarom in West-Europa nog steeds zo'n 98% van de mensen vlees eet. Over die argumentatie kan ik vele pagina's schrijven, maar als ik het in één zin moet samenvatten dan gaat het vooral om het vermijden van vermijdbaar leed.

Er zijn vele redenen waarom het voor de meeste mensen niet evident is om vlees te laten voor wat het is. Vlees is voor het overgrote deel van de populatie gewoon lekker. Het is een genot, en doorgaans moet een mens al een en ander aan discipline, aan eerlijkheid tegenover zichzelf, aan rationaliteit enzovoort willen bovenhalen om nee te kunnen zeggen tegen iets waar hij of zij dagelijks veel plezier aan beleeft.

Maar ik wil het even hebben over een andere reden, die zo evident is dat we ze vaak niet zien: de meeste mensen eten vlees omdat de meeste mensen vlees eten. Ik bedoel hiermee: we doen wat de meerderheid doet. Hoeveel omnivoren zouden vegetariër worden wanneer ze zich even, magischerwijze, in een situatie, plaats, land of tijd zouden bevinden waarin 98% van de mensen vegetariër is? Ik ga ervan uit dat de grote meerderheid van die twee procent omnivoren snel overstag zou gaan.

Niet overtuigd? Laat me je even overtuigen aan de hand van wat wetenschappelijk onderzoek. In bovenstaand gedachtenexperiment hadden we het over een verandering of aanpassing die steek houdt (richting ethischer, gezonder, duurzamer... Maar in onderzoek uitgevoerd door psychologen blijkt dat die macht van de meerderheid - een minder respectvolle term om hier te gebruiken zou "kuddegeest" zijn - ook geldt wanneer om aanpassingen gaat die absurd zijn. Het bekendste experiment hieromtrent is dat door de psycholoog Solomon Asch.

Asch stelde een eenvoudige vraag aan zijn onderzoekssubjecten: hij toonde een lijn op een blad papier, en vroeg welke van drie andere lijnen even lang was: A, B, of C. Zoals je in de afbeelding ziet, ging het niet over gezichtsbedrog.


De catch was dat Asch eerst een stuk of zes andere mensen, die mee in het complot zaten, fout liet antwoorden. Wat bleek? Zo'n 75% van de onderzoekssubjecten volgde de meerderheid en gaf zelf ook een duidelijk foutief antwoord. In de woorden van Asch zelf: "de neiging om te conformeren in onze samenleving is zo sterk dat intelligente en goedmenende jonge mensen bereid zijn om wit zwart te noemen." (Meer over het experiment onder andere hier)

We spreken in deze context ook over "pluralistic ignorance", een term die weinig aan de verbeelding overlaat.

Ik laat 't aan u om te zien waar er al dan niet parallellen zitten met het eten van dieren in onze samenleving.