dinsdag 30 juni 2009

In dialoog met Meat & Meal

Op de Nederlandse website Meat & Meal (de naam zegt alles) is hoofdredactrice en rabiaat vleeseetster Caroline van der Plas ruimdenkend genoeg om openlijk met mij in discussie te treden over vlees eten. Wij zullen in de komende tijd elkaar het vuur aan de schenen leggen. Niemand koestert de hoop de ander van eender wat te overtuigen, maar iedereen hoopt op amusante, informatieve en spetterende discussies. Lees mee en mail gerust je commentaar door.

Hoera voor het WWF. Ze stellen voor om maximum drie keer per week rood vlees te eten, en wat meer is, om vlees te voorzien van waarschuwingsetiketten à la "maximum 3 keer per week". WWF weet ook dat zuivel een grote impact heeft op het klimaat en wil zuivelalternatieven aanmoedigen. Revolutionair. Uiteraard vindt de industrie dit allemaal geen goed idee, wat had je gedacht.

En weer interessant nieuws over de link tussen vlees/vegetarisme en kanker - ditmaal bloedkanker. Vele vegetariers en veggie organisaties vertellen dat vegetarisme het risico op kanker enorm verkleint. De bewijzen daarvoor zijn er echter nog niet, wanneer men naar de grootste studies kijkt. Daarom is dit onderzoek, dat toch duidt op een mogelijk significante link, interessant en veelbelovend. Maar verder onderzoek is nodig.

maandag 29 juni 2009

Food Inc, enzo

't Is al wat langer geleden dat ik een blogje pleegde, maar 't is druk überdruk geweest.

Eerst en vooral: de dialoog met de Nederlandse vleessector gaat verder. Vleesredacteur Caroline verwijt de veggies emotioneel gedrag, misbruik van het klimaatargument, enzovoort. Ik heb het in mijn antwoord over de validiteit van het milieuargument, en de zeer beperkte waarde van 'smaak' als argument. Lees mee...

Vorige week bekeken we met ons team in beperkte kring de hier nog niet verschenen docu Food Inc. Daarin worden heel wat malafide praktijken van 'Big Food' - de voedingsindustrie - aangeklaagd. Onder meer Monsanto en Smithfield passeren de revu. De film gaat voor een relatief groot stuk over vleesproductie, maar zoals gewoonlijk wordt er nooit melding gemaakt van de mogelijkheid om in de eerste plaats minder vlees te eten, als een deel van de oplossing. Wél komt men natuurlijk aandraven met andere manieren om dieren te houden en vlees te produceren. Als vegetariër ben ik in geen enkele omstandigheden voor het slachten van dieren voor voedsel, hoe goed zij ook geleefd hebben, en ben ik sceptisch tegenover dit zogenaamde 'happy meat'. In Food Inc komt er nou toch een scène voor die dat scepticisme helemaal bevestigt. Die scène is zo markant dat je bijna moet denken dat ze er speciaal in gestopt werd door een veggie. Ze gaat als volgt: aan het werk en aan het woord is Joel Salatin van Polyface Farms. Hij werd een beetje bekend doordat hij als voorbeeld werd voorgedragen voor duurzame en humane landbouw door Michael Pollan in zijn Het Dilemma van de Omnivoor (zeer aan te raden boek overigens). Op Polyface Farms slachten ze zelf, en in open lucht. Iedereen kan het zien. Zoals Salatin zegt: volgens de overheid mag dat niet, wegens niet hygienisch, maar hijzelf vindt 't super. Wat is leuker, zegt hij in de camera, dan zo buiten te werken, terwijl 'the birds are singing in the sky'. Op het moment dat hij 't zegt, onthooft hij een andere 'bird': een kip, die hij in een trechter gestopt heeft en waar onderaan enkel de kop uitkomt. Hallucinant.

Nee, ik ben geen voorstander van 'happy meat' - ook niet van de barbecues met die o zo smakelijke Gallowaykoeien van Natuurpunt, bijvoorbeeld. Ongetwijfeld is het een stap vooruit ten opzichte van conventioneel geproduceerd vlees in de intensieve veeteelt, maar het is nergens een oplossing voor. Ik vertel later nog wel eens waarom.
Het meest markante vind ik nog dit: bijna alle omnivoren vinden biologisch en ander alternatief geproduceerd vlees een serieuze verbetering. Maar bijna niemand eet het.

(Tussen haakjes: niet zo lang geleden kregen de abonnees op deze blog een post met als titel Happy Meat in hun inbox. Dat was een kladje dat per ongeluk verstuurd raakte. Ik doe het later eens beter).

Koetjes en kalfjes

Het Laatste Nieuws publiceerde vandaag een hallucinant gezondheidsartikel. Donderdag Veggiedag maakt je dik. Een Britse arts aan het woord over de nadelen van vegetarisme, en dan zomaar eventjes zijn conclusies overnemen voor Donderdag Veggiedag, en dat in de titel zetten.

Waalse melkveehouders hebben de aankoopcentrales van Lidl en Colruyt geblokkeerd, uit protest tegen de lage melkprijzen, volgens hen bepaald door de supermarktketens. Interessant is vooral de reactie van Colruyt:

Colruyt roept dan ook op om de situatie zeer ernstig te nemen en samen met de boeren tot een oplossing te komen. “Als er echt te veel melk is, hoe kan dit dan worden opgelost? Is het niet zinnig om steun te geven aan heroriëntering? Er is schaarste aan vis. Moeten we dan bijvoorbeeld niet naar aquacultuur of vis-farms? Of nog andere oplossingen. Hoe kunnen de boeren daarbij geholpen worden”?

Aquacultuur of vis-farms zijn natuurlijk de verkeerde voorbeelden, maar voor de rest toch wel zinnige praat. Ongetwijfeld zullen we in de toekomst meer en meer horen over heroriëntering.

Ook in Brazilië heeft de vleessector het moeilijk. Ongeveer vijftig slachthuizen moesten dit jaar al hun deuren sluiten en twee van de vier grootste vleesverpakkingsconcerns, Marfrig en Bertin, zijn vanwege mindere resultaten fusiegesprekken gestart. De sector wordt geplaagd door een hoge schuldenlast.

zaterdag 27 juni 2009

Economische prioriteiten

Twee illustraties van hoe het economische argument altijd het laatste woord krijgt, ten koste van al de rest. Voorlopig toch.

In Europa is men druk bezig te proberen de zuivelsector een boost te geven. De Europese landbouwminister Fischer-Boel maakte de winnaars bekend van de Milk: drink it up! campagne. De Nederlandse minister van Landbouw Gerda Verburg diende een subsidiedossier in bij Europa voor 4 miljoen euro voor de zuivelsector, volgens de Partij voor de Dieren zonder de Tweede kamer daarover op de hoogte te stellen. Nochtans zijn, aldus diezelfde partij (en uiteraard volgens ondergetekende) de kosten van de zuivelsector hoog, en is de zuivelconsumptie in Nederland al enorm hoog:

"De Partij voor de Dieren wil van de minister weten waarom zij miljoenen euro’s belastinggeld wil uitgeven aan een niet duurzame en zelfs zeer vervuilende sector. De uitlaatgassen en mest geproduceerd door koeien zorgen voor 30% van de methaanuitstoot wereldwijd. Daarnaast zijn ook de effecten van melk op de gezondheid de afgelopen jaren ter discussie komen te staan. Marianne Thieme: ‘Het is ongelooflijk dat de minister van LNV een campagne wil starten waarin beweerd wordt dat ons lijf schreeuwt om zuivel terwijl zelfs de Wereld Gezondheidsorganisatie zegt dat het tegendeel waar is’."

Ondertussen aan de andere kant van de oceaan: terwijl ze bezig is met het onderzoeken van hoe ze broeikasgasemissies kan reguleren en verminderen, lijkt de Obama administratie geen aanstalten te maken om zich te ontfermen over de methaanuitstoot via koeien. Waarom niet? Omdat het de ruinering van de landbouw zou betekenen. CAFO's (concentrated animal feedlot operations) zouden vrijgesteld worden van de rapporteringsplicht over broeikasgasemissies.

Hoe lang kan dit allemaal nog blijven duren?

woensdag 24 juni 2009

Goed veggienieuws

Gisterenavond in het KBC-gebouw in Brussel werden we, niet zonder enige trots, laureaat van de Grote Prijs voor Toekomstige Generaties. Daar hangt geen geld aan vast, maar natuurlijk wel eeuwige roem. 't Is geen prutsprijsje en er zit een serieuze organisatie achter. De voorzitter van de jury werkt bij de Task Force duurzamen ontwikkeling van het Federaal Planbureau, en als er vanuit zo'n hoeken erkenning komt voor het belang van vleesvermindering, dan wil dat toch zeggen dat we weer een stapje dichter zijn. Lees er hier meer over en bekijk hieronder het clipje dat de Stichting voor Toekomstige Generaties maakte over EVA.



Maar er is nog meer prachtig nieuws...

In Zweden spoort de overheid haar burgers nu officieel aan om minder vlees te eten! Vlees is verantwoordelijk voor meer dan 20% van de ecologische impact, en voor slechts 6% van de economie, zo luidt het in een studie waarop ze zich daar beroepen. You rock, Zweden!

We blijven in Scandinavie. Wat dacht je hiervan: Noorwegen stopt de walvisvangst, want ze is niet meer economisch rendabel.

En Paul McCartney heeft naar aanleiding van zijn Meatless Monday campagne ook tegenstand bij de boeren geoogst. Het kan de zaak maar verder in 't nieuws brengen!

We will win this. Hang on.

zondag 21 juni 2009

Annemie en Sven op de BBQ

Dit weekend eindigden de geadopteerde varkens van Peeters en Pichal op de barbecue. De programmamakers onderzochten welk varken het best smaakt: een biologisch of een ander.

Volgens vele biologen en ethologen behoren varkens samen met primaten en dolfijnen tot de meest intelligente diersoorten. Bij tests scoren ze vaak zelfs beter dan chimpansees. Varkens zijn uiteraard ook welzijnsgevoelige dieren. Toch worden er in België jaarlijks meer dan tien miljoen van deze dieren gedood – evenveel als er Belgen zijn dus. Ruim 1100 per uur, meer dan 20 per minuut.

We weten dat vlees eten niet nodig is voor de gezondheid. We eten vlees dus hoogstens omdat we het lekker vinden, niet uit een of andere noodzaak. En terwijl ruim een miljard mensen vandaag honger lijden, geven we bijna 40% van al het graan ter wereld aan varkens en andere landbouwdieren.

Vegetariërs en dierenvrienden worden heel snel van sentimentalisme beschuldigd, terwijl bovenstaande argumenten tegen vlees niet meer dan rationeel zijn. Meer nog: het enige argument dat overschiet om wél vlees te eten – smaak – is een emotioneel argument.

Het is verdienstelijk van Peters en Pichal dat zij dichter bij het levende varken gekomen zijn dan de meeste consumenten, die niet verder raken dan de supermarkt. Maar welk van de twee intelligente en welzijsgevoelige dieren het beste smaakt, is een vraag die bij beschaafde mensen niet eens zou opkomen.

(Reageer zelf, op hun website).

vrijdag 19 juni 2009

Prop 2

Al gehoord van Prop 2? Prop 2 is de afkorting van Proposition 2, een Californisch wetsvoorstel dat moest zorgen voor meer dierenwelzijn. Prop 2 werd goedgekeurd op 4 november 2008, en wordt door Amerikaanse dierenrechtenactivisten beschouwd als een enorme overwinning met een historische betekenis.
A huge victory? Wat mag die dan wel inhouden? Hou je goed vast. Dankzij Prop 2 zullen kalfjes, leghennen en zwangere zeugen enkel nog kunnen worden gehouden in omstandigheden waarin ze kunnen neerleggen, rechtstaan, hun ledematen helemaal uitstrekken en kunnen omdraaien.

U leest het goed. De Amerikanen (of tenminste de diervriendelijke) noemen het een enorme overwinning voor de dieren wanneer een nieuwe wet bepaalt dat die voldoende plaats moeten hebben om recht te staan en neer te liggen. Ik probeer hier niet de inspanningen van de Amerikaanse dierenrechtenactivisten belachelijk te maken, uiteraard, maar wel aan te tonen in wat voor een ongelooflijk erbarmelijke situatie we - en meer bepaald de VS, al is het hier niet zoveel beter - ons bevinden op het gebied van dierenwelzijn.

Bovendien krijgt de dierlijke productiesector nog wat tijd om zich aan te passen aan de nieuwe wet. Tot 2015 namelijk. Tot dan is het dus geen vereiste dat dieren plaats hebben om zich om te draaien of hun ledematen uit te strekken. En dan moeten we nog hopen dat de tegenstanders tegen Prop 2 (jawel, de industrie is natuurlijk tegen) er niet in slagen stokjes in de wielen te steken, want volgens hen is Prop 2 "een riskante, gevaarlijke en kostelijke maatregel die bijna de hele moderne eierproductie in California zal onmogelijk maken. Het zou de voedselveiligheid en de publieke gezondheid in het gedrang brengen en Californiërs de toegang ontzeggen tot lokaal geproduceerde verse eieren en het zou de consument schaden door de prijs op de drijven. Je houdt het niet voor mogelijk.

Prop 2 moeten we in Amerika jammer genoeg zien als een grote en historische overwinning. Maar Prop 2 is uiteraard ook veel te weinig. Ik moet even denken aan het motto van Google. 'Don't be evil', luidt dat. Ik ben Google dankbaar dat ze er zijn want ik gebruik de zoekmachine elke dag, maar moeten we nu echt juichen wanneer een bedrijf niet evil is? Of mogen we iets meer verwachten, namelijk dat het goed doet?

"Het enige dat nodig is voor de overwinning van het kwaad, is dat de goede mensen niets doen", aldus Edmund Burke. Naast al degenen die slechte dingen doen, zijn er inderdaad heel veel die niets doen. Dus u en ik, wij moeten veel goede dingen doen. Ready?

dinsdag 16 juni 2009

Veggie landbouwminister en functional meat

In Engeland gaat 't niet goed met de dierlijke veeteelt, en de nieuwe minister die de zaak vooruit moet helpen is... vegetarier. Hij rapporteert aan de 'secretary of the enivironment', die... eveneens vegetarier is. De landbouwminister is ook een fervent tegenstander van de jacht. Ik vraag me af wat ik zou doen in zijn positie - stel dat ze je zo'n job aanbieden, als vegetarier. Wat doe je daarmee? Er zal in elk geval geen mens zijn die je tevreden kan stellen. De veggies schreeuwen 'how could you do that' bij elke beslissing die hij maakt, omdat hij toch een klein beetje rekening moet houden met de politieke en economische realiteit, en er meteen uitligt als hij dat niet doet. De boeren en vleesindustrie zijn sowieso al bevoordoordeeld. En zichzelf tevreden stellen? Kan hij die job uitoefenen en toch trouw zijn aan zichzelf - een van de vereisten, wat mij betreft, voor persoonlijk geluk? Ik heb met de mens te doen en wens hem alle goeds.

Vlees heeft geen gezond imago, zo heeft de vleesindustrie besloten, en daarom gaat men op zoek naar manieren om daar iets aan te doen. De consument vanalles voorliegen over wat er wel of niet in vlees zit is één manier. Er effectief dingen instoppen is een andere. Volgens een prof aan de VUB kan van vlees makkelijk een functional foodproduct gemaakt worden door toevoeging van bijvoorbeeld vezels, probiotica of omega3. Het oorspronkelijke dier was sowieso al totaal onherkenbaar in de meeste vleeslappen die mensen in hun pan gooien, maar nu gaat de transformatie nog een stukje verder. Lees het op Meat & Meal.

In Energiek, het boekje van Electrabel (u weet wel, die mensen van de groene stroom) staat een artikel over de verschillende kandidaten (of ex-kandidaten) van 'Mijn Restaurant' en hoe milieubewust ze hun project hebben aangepakt. Zoals u weet is vlees een van de meest milieubelastende producten die je je maar kan bedenken (dat zeg ik niet, dat zegt de FAO) en het zou dus logisch zijn dat dat ergens aan bod komt in zo'n artikel, maar noppes. Ann en Tom kozen voor bewegingsdetectors in het toilet en zetten de espressomachine af en toe af. (!) Chris en Wendy deden een en ander aan hun energie. Toch ten minste iets over voeding: Rebekka en Deborah hun kok kocht "af en toe biologische ingrediënten" en Claudio en Gaelle kiezen ervoor geen ingrediënten van de andere kant van de wereld te gebruiken. Van het V-woord heeft nog nooit iemand gehoord, ook de producenten van het programma niet.

En tenslotte het zoveelste bericht over kanker en vlees: als iedereen minder dan 70 gram bewerkt vlees zou eten per week, zou dat het aantal doden aan darmkanker kunnen doen zakken met 3700, alleen al in het VK, aldus een bericht in The Guardian.


Sterk, dit:

Acht Europese ambtenaren werden vorige maandag naar het ziekenhuis overgebracht na het eten van gegrilde tonijn in het bedrijfsrestaurant van het Justus Lipsiusgebouw, waar de zetel van de Europese Raad gevestigd is. De vis was zo goed als zeker bedorven. Voorlopig staat er geen tonijn meer op het menu.
(VILT)

Dierenleed of ecologische argumenten volstaan niet om tonijn van het menu te schrappen. Je gaat me toch niet vertellen dat we moeten beginnen hopen op gevallen van voedselvergiftiging?

Medelijden

Een van mijn redenen om geen vlees te eten is medelijden (in de goede zin van het woord) met dieren. Maar op den duur zou je vlees beginnen te eten uit medelijden met de vleesindustrie. Ik maak een grapje natuurlijk, maar toch: zelfs rekening houdend met maximale traag- en onverschilligheid bij de consument, kan het allemaal gewoon niet blijven duren. Neem nu de nieuwsberichten weer van de laatste tijd, en vooral van vandaag. Paul McCartney heeft afgekeken van ons! Hij plaatst zich met rug en schouders achter een nieuwe campagne in Engeland: Meatless Mondays. En net zoals het bericht over de Gentse veggiedag, gaat dat de wereld rond. Zie het filmpje op De Standaard, waarin ook Moby en dochter Stella hun steun betuigen aan de campagne.

Daarnaast maande de Stichting tegen Kanker vandaag de consument aan om zo weinig mogelijk rood vlees te eten. Zo weinig mogelijk, da's niet mis. De kippen en de vissen zullen het natuurlijk bekopen (ironisch, er zullen nog meer dieren het loodje moeten leggen, want er zit meer vlees aan een koe dan aan een kip), maar aangezien we wellicht niet alle vleessoorten (of diersoorten) in één keer kunnen aanpakken is dat mooi weer een stap in de goede richting.

De melkboeren hebben het ook moeilijk van tegenwoordig. De voorzitter van de Belgische confederatie voor de zuivelindustrie spreekt er zelfs van om melkveehouders te helpen bij het uittreden uit de stiel.

Tja, de evolutie naar een plantaardige toekomst zal misschien toch hier en daar een slachtoffer eisen. Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken. Maar hopelijk kan het allemaal tot een minimum beperkt worden. En bovendien zal die evolutie tegelijkertijd veel andere mogelijkheden scheppen. Zo lang de industrie het allemaal maar op tijd beseft en tijdig begint te denken aan alternatieven (iets waar ze in ons land voorlopig totaal nog niet mee bezig zijn).

zaterdag 13 juni 2009

Carrotmobbing!


Er is een nieuw fenomeen in activisme-land: carrotmobbing. De filosofie is op zijn minst interessant, en ontstond in - hoe kan het ook anders - California. Ze gaat zo: overheden zetten zich lang niet genoeg in voor de grootste bedreiging die de mensheid ooit heeft gekend (da's global warming, duh). Wie heeft er nog macht in zijn handen om iets te veranderen? Juist, jij! Wij! De consument. Wat als de oplossing lag in het feit dat bedrijven ALLES doen voor geld? Iedereen consumeert, maar we moeten onze consumptie beter en doelgerichter organiseren. Dus, wat was het geniale idee van een paar Amerikaantjes? We gaan winkels vragen hoeveel ze bereid zijn te investeren in de energie-efficientie van hun zaak, in ruil voor een hogere omzet. De hoogste bieder wint, en naar die zaak trekken we met z'n allen, als een 'mob', om samen de omzet te verhogen. Iedereen wint: de consument, het bedrijf, de planeet. 'Positive collaboration'.

Even toegepast op onze issue hier, vegetarische voeding. We onderhandelen met een winkel (misschien best beginnen met een buurtwinkel in plaats van een supermarkt?) en vragen hoeveel procent van hun slagerij-afdeling ze veggie willen maken. Hoogste bieder wint, we roepen iedereen in de streek op om op een bepaalde dag daar te gaan shoppen. Het geld dat de zaak met de actie verdient (bvb in de eerste carrotmobbing in San Francisco was dat 9000 dollar, op een paar uur) kan geïnvesteerd worden in wat beloofd werd: de uitbreiding van het assortiment veggieproducten (investeren in de reclame, etalage, aankoop, enzovoort). Proberen waard, niet?

Dit soort van activisme is er natuurlijk eentje dat nog steeds consumentisme aanmoedigt, maar het is misschien een goede en nuttige tussenstap. Wellicht moeten we er ons voorlopig bij neerleggen dat we het systeem van binnenuit moeten veranderen, dat we van de nood een deugd moeten maken. In elk geval, het principe van de wortel te gebruiken in plaats van de stok, dat lijkt me wel wat. Samen en mét elkaar naar die andere wereld, in plaats van tegen elkaar. En ooit vindt iedereen elkaar helemaal, ergens in een niet al te verafgelegen (plantaardige) toekomst.

Would you join the carrotmob? Laat 't me weten, ik wil wel es overwegen om zoiets te organiseren. Zie ook de homepage van carrotmobbing (binnenkort in Van Daele?).

donderdag 11 juni 2009

Vers en veggie

Een amalgaampje van wat nieuwtjes vandaag.

Gefeliciteerd, varkensgriep (Zwijnegriep! Hamgriep! Koteletgriep!), je bent nu officieel een pandemie - de eerste in 41 jaar!

Een modeontwerpster maakt een jurk van vlees. Disgusting? Hoezo, je wil het niet op maar wel in je lijf? (dat geldt niet voor mijn vegetarische lezers natuurlijk...

Op VILT is er een poll over een wekelijkse veggiedag per stad. Goed idee? Bijna 60 % zegt ja!

In Frankrijk starte men naar aanleiding van onze Gentse veggiedag www.unjoursansviande.fr op.

Pig Business is een film waar ik nog niet van gehoord had. Meteen besteld.

Er zit een nieuwe veggie in het Vlaams Parlement: Elisabeth Meuleman, voor Groen! Toevallig mijn nicht ook.

Een gloednieuwe vegetarische site: de receptencommunity www.devegetarier.nl, met daarop de titels van alle recepten van De Dikke Vegetarier van Mark Bittman. Gebruikers kunnen eigen opmerkingen, foto's en video's bij de recepten uploaden. Leuk idee, benieuwd hoe 't zal evolueren.

dinsdag 9 juni 2009

Voor de vissen

U weet 't of u weet 't niet, maar gisteren was het Wereld Oceaan Dag. Voor die gelegenheid werd in Rotterdam (in de zoo 'Blijdorp') een studiedag georganiseerd met interessante internationale sprekers. Een van de initiatiefnemers was onvolprezen onderwaterfotograaf Dos Winkel. Dos is de beste ambassadeur voor zee en vis die je je maar kan indenken, want hij is levenslang vegetariër en schetst als geen ander de schoonheid van de onderwaterwereld.
De dag was leerzaam en interessant, maar opnieuw viel me vooral de perverse kant van de 'ideologie van het conservationisme' op, als ik dat zo mag noemen: ik heb het over het in stand willen houden van soorten, om te zorgen dat ze er nog zullen zijn in de toekomst. Dat milieuorganisaties als WWF deze filosofie volgen is natuurlijk normaal, want het is waarom zij bestaan. Zij zijn geen dierenrechtenorganisaties, en het volgt dan ook dat het individuele dier jammer genoeg van weinig tel is. Jammer genoeg op zich, maar het wordt perverser wanneer ook commerciële belangen zich aanhanger verklaren van het conservationisme. Bedrijven, of de visvangst, of de overheid in het algemeen, moeten om economische redenen natuurlijk aan het in stand houden van soorten doen. Daar is eigenlijk niets nobels aan. Wat deze filosofie eigenlijk inhoudt (vanuit een standpunt van dierenrechten) is: vermoord dieren langzaam, zodat je ze kan blijven vermoorden in de toekomst. Ik verscherp het een beetje to make a point.
Een spreker van Greenpeace zei: beeld je in dat Unilever de Noordzee zou beheren: ze zouden dat veel beter doen dan hoe het nu gedaan wordt, want ze willen blijven kunnen vissen. Daar komt het eigenlijk op neer: dat we de zeeen zouden beheren om ervoor te zorgen dat ze ons vis blijft schenken. Vanuit een vegetarisch standpunt: vrij degoutant, sorry.

Deze filosofie van het bewaren van soorten is natuurlijk bij uitstek speciesistisch. Over menselijke groepen praat je zo niet. Jazeker, we willen ook niet dat de Aboriginalcultuur en -groep verdwijnt (om maar iets te zeggen) maar we gaan er ook van uit dat ook één individuele Aboriginal ook iets waard is. Bij vissen doen we dat niet. Ze zijn enkel waardevol als groep. En als één enkele vis op zich waardevol is, dan is het om zijn economische waarde, of omdat hij een van de laatsten is die overblijft - dan pas wordt hij interessant.

De tegenstelling tussen het veggie/dierechtenstandpunt kwam toch wel even fijntjes aan bod: na een lezing van Dos Winkel en vervolgens een door Alex Cornelissen van Sea Shepherd (beide veggies, en dus beide met respect voor de vis als individueel wezen) was het de beurt aan iemand van MSC (het label Marine Stewarship Council), dat aangeeft wanneer je een vis mag eten zonder negatieve ecologische impact. Die man horen spreken over vis als 'resource' na de prachtige foto's door Dos van vis als levend wezen... dat was nogal contrasterend. Leuk dat vlak na deze lezing werd aangekondigd dat, vislabels ten spijt, de lunch helemaal vegetarisch zou zijn (jammer genoeg geen vegan opties en wel, zoals in Nederland blijkbaar gebruikelijk, melk als enige drank!).

Soit, ik begrijp wel dat deze mix van opvattingen wel ok is, en dat de meeste mensen hun interesse voor de zee, als ze de economische motivatie overstijgt, nog steeds niet verder reikt dan het in stand houden van de visbestanden, gewoon voor de biodiverseit. En zo'n mensen komen dan toch ook even in aanraking met iemand als Dos, die zijn vegetarisme niet onder stoelen of banken steekt en met zijn foto's toont hoe mooi die dieren, elk afzonderlijk, wel zijn. Of met het veganisme van de mensen van Sea Shepherd. Maar toch markant dat nauwelijks iemand het heeft over minder vis eten als deel van de oplossingen van de visproblematiek. Blijf evenveel vis eten, zorg alleen dat je de juiste vis eet. Dat is de boodschap.

Er was nog een interessante lezing over het feit dat vissen pijn voelen. Veel mensen zeggen natuurlijk 'Duh!' maar jammer genoeg is het nog steeds iets dat vele anderen bewezen willen zien (want het is o zo veel makkelijker om het tegengestelde te geloven). En tenslotte was er ook nog een lezing over omega-3-vetzuren, waarbij we uit de titel konden afleiden dat de spreker ook iets zou zeggen over het winnen van deze vetzuren uit plantaardige bronnen (algen). Dat laatste was ie vergeten, dus hij werd op het matje geroepen door Dos Winkel, die hem vroeg het toch nog even te zeggen. En jawel, het kan, en het lijkt een interessante piste. Dos zelf zal binnenkort aan eurocommisaris voor visserij Borg voorstellen om een deel van de visserijsubsidies te besteden aan onderzoek naar en cultivatie van algen. DAT is pas een oplossing. De rest is - I'm very sorry - dikke kwatsch.

vrijdag 5 juni 2009

Rede versus ideologie

Van de vereniging BROK (Beweging voor Recht op vrijheid van Keuze) kreeg ik volgende mailtje:

'Net een artikel op onze site gezet dat jullie kan
interesseren: http://www.brok.be/nieuwsbrief0906.html#punt1
Samengevat: niet het veganisme is de oplossing, maar een beter evenwicht tussen landbouw en veeteelt waarbij alle aspecten met rede worden bekeken ipv door een ideologische bril .'


Deze keer gaan we 't niet hebben over die Vrijheid van Keuze, waarrond Brok zogezegd is opgericht (in werkelijkheid zijn zij eerder een vereniging die opkomt tegen de ideeën en acties van vooral GAIA en andere dierenorganisaties). We hebben het even over wat ze schrijven in dat mailtje: het contrast dat zij blijkbaar zien tussen hun "rede" en onze "ideologie".

Wat mij betreft kan men vegetarisme een ideologie noemen. Wikipedia (een Van Dale heb ik hier niet) definieert een ideologie als 'het geheel van ideeën over de mens, menselijke relaties en de inrichting van de samenleving.' Lijkt niets mis mee, toch? Wel, voor organisaties zoals Brok heeft een ideologie in deze context duidelijk een negatieve connotatie. Meer nog, een ideologie lijkt volgens wat ze hierboven schrijven bijna per definitie iets wat niet rationeel is.

Vegetarisme hoeft niet noodzakelijk een ideologie te zijn natuurlijk, het kan gewoon ook gaan om een manier van eten waarbij iemand ervoor kiest geen vlees te consumeren omdat... hij het niet lekker vindt. Weinig met ideologie te maken.

Maar even aangenomen dat - zoals inderdaad vaker het geval is - er meer achter zit. Mensen van Brok en consoorten hebben het hier natuurlijk vooral gemunt op de dierenrechtenidee (in de breedste zin van het woord) die erachter zit. De ecologische argumenten of de gezondheidsargumenten zullen ze wellicht vrij rationeel vinden (of ze ze juist vinden of niet, dat is een andere zaak).
Die dierenrechtenideologie moet - de wiki-definitie van ideologie volgend - iets zijn als: de idee dat de mens niet het recht heeft om dieren voor eender wat te gebruiken en dat we moeten streven naar een samenleving zonder (of met minimaal) gebruik van dieren (waarbij nog verder bepaald moet worden of specifieke gebruiken van dieren wel toegelaten kunnen zijn).

Begin je over het niet doden van dieren, dan voer je volgens Brok en anderen dus een ideologie in, die hoogstens een persoonlijke keuze kan zijn, die je niet kan opleggen, en die niet méér waard is dan een andere ideologie. Het is alsof die argumentatie (van het niet doden van dieren) iets aparts is, terwijl de ecologische of gezondheidsargumenten veel toegankelijker en verdraagbaar zijn.

Ik heb dat altijd vreemd gevonden. In tegenstelling tot wat Brok en anderen denken, is de dierenrechtenideologie, net zoals de "ideologie van het vegetarisme" gebaseerd op rationaliteit. En dan bedoel ik dat in de zin dat die ideologie het best strookt met andere stukken ideologie, common sense, algemeen aanvaarde zaken over het leven en de wereld. Dat "stroken" is belangrijk. Het gaat over consistentie. Het is niet makkelijk een moreel syteem op feiten te funderen, en je als je geen religie hebt kan je je blijven afvragen waarom goed beter is dan kwaad, enzovoort. Maar wat wél een hulpmiddel is om te bepalen of het morele-ideologische systeem dat je ontwikkeld hebt, is consistentie. Als het ene deel niet strookt met het andere, dan is dat een aanwijzing dat er iets vreemds aan de hand is.
't Is hier niet mijn bedoeling een hele argumentatie voor dierenrechten of vegetarisme op te bouwen - geen plaats en geen tijd voor - maar concreet komt het erop neer dat de betrachtingen van vegetarisme en dierenrechten volgens mij perfect te kaderen zijn in (consistent zijn met) het algemene aanvaardbare principe dat wij proberen om vermijdbaar kwaad te vermijden. Met de bewering dat wanneer we dieren doden om ze op te eten, we moeten zorgen voor een redelijk goed bestaan voor die dieren, is bijna iedereen akkoord (ook trekken weinigen de conclusies daaruit). Maar het gaat nog verder: bijna iedereen (psychopaten uitgezonderd?) zal het eens zijn met de stelling dat "leven", van gelijk welke aard, een zekere waarde heeft, en dat we leven niet zomaar, zonder reden, mogen beëindigen. Met andere (of eigenlijk dezelfde) woorden, willen we leven beëindigen, dan hebben we hebben daar een goede reden voor nodig. Volgens mij is het bevredigen van onze smaakpappillen geen voldoende reden om dierlijk leven te beeindigen, en ik denk dit laatste meer consistent is met de rest van ons gedachtengoed dan de bewering die zegt dat wij dieren mogen doden omdat we ze lekker vinden.

En tenslotte, wat ideologie versus rede betreft: ik ben het eens met Matthew Scully ergens in zijn boek Dominion (zie vorige posts): als iemand tegen meer rechten voor dieren en tegen vleesvermindering is, dan heeft die meestal een belang bij de status quo. Dat is in het geval van een organisatie als Brok, met landbouwers en bonthandelaars als aanhang, beslist zo. Geld verdienen zal ook wel iets rationeels zijn zeker? Ze mogen er trots op zijn.

woensdag 3 juni 2009

Nooit meer slapen

Ik kreeg net deze link met undercoverbeelden van een Chinese fur farm toegestuurd (je hoeft niet te kijken!). Ze behoren tot het afschuwelijkste wat ik ooit gezien heb. Ik moet nog even ventileren voor ik kan ontspannen en slapen vandaag.
Het voelt namelijk alsof ontspannen en slapen niet kunnen en niet mogen en tijdverlies zijn zolang dergelijke dingen gebeuren in de wereld. Ik voel verdriet, kwaadheid, frustratie, machteloosheid, hopeloosheid… en tegelijkertijd weet ik dat we er dingen kunnen aan doen, dat het werk dat we doen niet tevergeefs is en dat elke minuut die we in het Goede investeren, van tel is. Maar hoever ga je daarin? En hoe zorg je dat je niet in de negativiteit belandt en gefrustreerd of gek wordt van al die ellende?
Ik probeer dat te doen door te focussen op wat goed is, ook op het eigenste moment waarop ik die wreedheid zie. Ik focus op het feit dat ik medelijden kan voelen en niet afgestompt ben. Wees blij dat je kwetsbaar bent - zei een prof me ooit. Ik focus verder op het feit dat dergelijke beelden de wereld worden ingestuurd dankzij het internet, en dat het moeilijker en moeilijker wordt om slechte dingen geheim te houden. Ik focus op het feit dat ik ze gekregen heb van iemand die meeleeft en hier ook om geeft, en ze doorstuurt naar andere mensen die hetzelfde voelen. En bovenal weet ik dat als ik we allemaal focussen op het negatieve en moedeloos worden, we op voorhand verloren zijn. We kunnen de dingen enkel ten goede keren als we dat geloven.

Self fulfilling prophecy heet dat, en dit is een mooie anecdote daarover. Of ze nu verzonnen is of niet, maakt niet uit, ze is waar:

Aan het begin van de jaren '80 ("koude oorlog" ) werd er op een basisschool in Boston een enquête gehouden over de waarschijnlijkheid van een kernoorlog. Alle kinderen op één na dachten dat het einde van de wereld nabij was. Toen aan het kind met de afwijkende mening werd gevraagd waarom het niet in de kernoorlog geloofde zei het : omdat mamma en papa er actie tegen voeren.

Yes we can. Yes, we must.

Geen Belet

We blijven in de sfeer van de politiek - hoe kan het ook anders, dezer dagen.
Ivo Belet (CD&V) is nog zo'n clevere tiep. In een interview in Knack krijgt hij de vraag voorgeschoteld 'In hoeverre is het landbouwbeleid al groener geworden?'
Zijn antwoord: 'ik denk dat we al heel veel hebben bereikt. Maar je blijft natuurlijk met bepaalde problemen zitten, zoals de CO2-uitstoot bij de veestapel.'

De heer Belet is daar tenminste al van op de hoogte. Het vervolg is echter minder:

'Het is niet onze taak om te zeggen dat we de veestapel moeten afbouwen, zoals de groenen zeggen, en dat we minder vlees moeten eten. We moeten ons veeleer toeleggen op onderzoek naar nieuwe veevoeders.'

Right.
Nieuwe veevoeders, daar gaan we er niet mee komen. Maar daar gaat 't niet over. Vraag is, waarom zegt de heer Belet dat dat veestapel afbouwen of vleesconsumptie verminderen niet 'onze taak' is (we nemen aan dat hij bedoelt 'de taak van de politiek over overheid', niet 'de taak van de CD&V maar wel van Groen). Ik keer terug naar de vraag uit mijn vorige post. Waarom is het wél de taak van de overheid om te sensibiliseren rond energie of transport, maar niet rond vlees? Is er een rationale argumentatie hier die ik niet zie? Ik val in herhaling, beste lezers, maar er heeft dan ook maar één persoon gereageerd op mijn vraag van gisteren en ik heb wat mij betreft nog geen afdoende verklaring gezien :-)

Of weet de heer Belet zelf ook dat (zoals ik denk) deze argumentatie nergens op slaat en gebruikt hij ze gewoon als excuus voor een andere reden die hij liever niet vertelt - ik heb het dan uiteraard over de economische belangen die hij mogelijks verdedigt en waaraan hij niet wil tornen? Misschien zijn er wel mensen die ter goeder trouw (omdat ze er niet te diep over nagedacht hebben) een onderscheid denken te zien tussen vlees (wel privé-sfeer) en energie en autorijden (geen privésfeer) maar ik vermoed dat 't in de meeste gevallen over het verdedigen van bepaalde belangen gaat. 't Is immers zo dat er, binnen het domein voeding, wél openheid is voor het koop-lokaal-en-seizoensgebonden argument. Waarom? Daar doen we niemand kwaad mee. Integendeel, we steunen er onze boeren mee. Never mind (en geen belet) dat lokaal en seizoensgebonden kopen wel lovenswaardig is, maar qua duurzaamheid relatief onbelangrijk is in vergelijking met het vleesarme aspect. Als je de levenscyclus van een product bekijkt, komt de meeste impact van de productie. It's the meat, not the miles.

En tenslotte nog wat andere lectuur. Is dit plantaardige toekomstscenario zo onrealistisch?

dinsdag 2 juni 2009

Politiek

In een interview met mij dat vandaag in De Standaard stond zeg ik dat ik geen enkel probleem kan dat door de politiek zo gebagatelliseerd wordt als de hoge vleesconsumptie (geen enkel belangrijk probleem moest dat zijn, maar soit). In vergelijking met de impact van de hoge vleesconsumptie (volksgezondheid! dierenwelzijn! wereldvoedselproblematiek! klimaat!) is de aandacht die deze kwestie krijgt vanuit de overheid erg miniem. Het wordt steeds duidelijker hoe de overheid soms misschien wel wil maar niet kan. Dat ervoer ik anderhalf jaar geleden al bij een onderhoud met het kabinet van minister Magnette: 'we zijn erg geinteresseerd in het onderwerp vleesconsumptie, maar het ligt heel gevoelig: de landbouwsector en de grootdistributie werken tegen.'
Idem vandaag bij een bezoek aan het kabinet Onkelinx. We zaten aan tafel met een advisieur rond gezondheid en een adviseur rond duurzaamheid en dierenwelzijn. Op onze argumenten hadden ze niet veel aan te merken: dat hoge vleesconsumptie een belangrijke risicofactor was voor de belangrijkste welvaartziekten, een van de grootste oorzaken is van de hedendaagse milieuproblemen, en niet echt bevorderlijk is voor dierenwelzijn. Ze zeiden het niet in zoveel woorden, maar het klonk alsof er gewoon politiek niets mogelijk was. Een heel moeilijk thema! zo luidde het. Dus weer hetzelfde: om niemand voor het hoofd te stoten, om geen economische schade toe te brengen, de werkloosheid niet te verhogen... mogen we niets doen aan bepaalde problemen, hoe ernstig ze ook zijn. Korte termijndenken heet dat. Ik vrees, zo zei een van de kabinetsmedewerkers, dat de overheid andere dingen belangrijker vindt, zoals de economische-financiele crisis. Op mijn antwoord dat volgens een Nederlands onderzoek vleesvermindering tot 20 biljoen euro (bil-joen, jawel) klimaatkosten zou kunnen uitsparen kreeg ik "da's veel" te horen.

Op de duur zou je beginnen te denken dat je spoken ziet. Misschien heb ik een B12 tekort van te weinig vlees te eten?

maandag 1 juni 2009

Klimaatverandering, de top drie

Een vraag waarop ik zelf het antwoord niet helemaal weet. U misschien?

Oorzaak nummer 1 van klimaatverandering: energieverbruik.
Wanneer we mensen vragen energiezuinige toestellen aan te schaffen, een spaarlamp in te draaien, het licht of de chauffage uit te doen wanneer ze weggaan, dan kunnen we over het algemeen rekenen op een zekere goodwill, soms zelfs enthousiasme.

Oorzaak nummer 3 van klimaatverandering: transport.
Wanneer we mensen vragen wat meer gebruik te maken van openbaar vervoer of de fiets in plaats van de wagen, dan zal misschien niet iedereen dat onmiddellijk doen, maar zijn de meeste mensen tenminste in principe akkoord.

Oorzaak nummer 2 van klimaatverandering: vleesconsumptie
Wanneer we mensen voorstellen om eens wat minder vlees te eten, dan wordt er door veel mensen luidkeels geprotesteerd: aantasting van de persoonlijke vrijheid! regelneverij! fanatisme! afdwinging!

Weet u waarom de dingen zo zijn?

Science fiction?

Ik heb net het science fictionboek Chindi uit, van Jack McDevitt. (geen absolute aanrader, maar dit terzijde). In het boek, dat zich afspeelt in het jaar 2224 maken een de personages - zoals dat wel vaker gaat in SF-boeken - een aantal lange ruimtevluchten. Op die vlucht eten ze kip, varkensvlees, steak, en dergelijke. Ik dacht, tiens, weet die man niet dat de toekomst plantaardig is, en dat we anno 2224 geen dieren meer zullen doden om op te eten? Wegens duidelijk gebrek aan verbeelding was McDevitt al meteen gedaald in mijn achting. Edoch ik bleef doorlezen. Gelukkig maar, want wat las ik op pagina 209?

"Steak, turkey, fruits and vegetables, and some desserts, were stored in adjoining freezers. (There was no real meat, of course. Acutal meat and the hides of living animals had gone out of fashing half a century before. hamburgers, pork chops, chicken, everything was artificially processed. The prospect of eating the flesh of, say, a cow, would have sickened most of the passengers."

Hah!

Onze helden zijn trouwens op zoek naar andere beschavingen (ze hebben nog niet te vet veel gevonden anno 2224). Hun schip heeft geen wapens aan bord. Men gaat er namelijk van uit dat beschavingen die tussen de sterren kunnen vliegen met FTL (faster than light) technologie goedaardig moeten zijn. Waarom? Als ze dat niet waren, dan hadden ze zichzelf met hun technologie immers al lang vernietigd, zo luidt de redenering. Wij zitten in dat opzicht een beetje op een kritiek punt: we hebben de technologie onze planeet zeven duizend keer om zeep te helpen, maar kunnen er nog niet echt op vertrouwen dat we de morele en ethische finesse hebben om dat niet te doen. Het wordt dus nog spannend. Zeker als we nog even dieren blijven eten en de wreedheid onbewust dus aanwezig blijft in ons dagelijks leven.

Zoals captain Kirk zegt: we can stop it. Zijn vriend Spock is sowieso veggie, maar heeft af en toe een zwak moment: