donderdag 30 juli 2009

Rationaliteit

Er zijn verschillende mogelijke indelingen van de diverse redenen waarom mensen ervoor kiezen geen vlees te eten. Een van die mogelijke indelingen is 'rationeel versus emotioneel'. De argumenten of motivaties voor vegetarisme zijn niet altijd eenduidig in een van die twee categorieen in te delen (ik denk dat bijvoorbeeld tegen het doden van dieren zijn zowel een rationeel als een emotioneel argument genoemd kan worden), maar goed. Markant hierbij is ook dat voor- en tegenstanders van vleesconsumptie elkaars argumenten liefst in het emo-hoekje duwen, want dan worden ze gedevalueerd. Rationaliteit en rationele argumenten hebben de bovenhand en zijn, tenminste in deze wereld, het sterkst. Dat neemt natuurlijk niet weg dat binnen de zogezegde rationele argumenten vaak heel wat irrationaliteit te vinden is, en dat er emotionele gronden achter of onder steken.

Als ik beweer dat er heel weinig redelijke, degelijke, écht rationele argumenten tegen vegetarisme en voor vlees eten bestaan, dan zien 'tegenstanders' zo'n statement natuurlijk als een bevestiging van de 'verwaandheid van de vegetariër'. Om na te gaan wie gelijk heeft, moeten we de rationele argumenten goed uitpluizen, en zo'n werk is vandaag moeilijker dan ooit, omdat er, meer dan vroeger, over alles tegenovergestelde dingen gezegd kunnen worden, elkaar tegensprekende onderzoeken werden uitgevoerd, enzovoort. Zoals Oscar Wilde zei: the truth is rarely pure and never simple. Toch geloof ik dat ALS er een grote, maatschappelijk belangrijke kwestie is waar je een zeer stevige case kan voor maken, dat vegetarisme is (en ZEKER vleesvermindering, daar is gewoon niets tegen in te brengen vandaag).

Een mooi overzicht van mogelijke voor en tegenargumenten voor vlees eten, waaruit de armoede van de eerste groep blijkt, vind je op de website Opposing Views, onder de vraag Should we eat meat? Bestudeer gewoon even de titels van de items tegen vegetarisme, die komen van instanties met zeer eerbiedwaardig klinkende namen als The Reason Foundation en The Center for Consumer Freedom. En kijk ook even naar mijn correspondentie met Meat & Meal.

De meeste tegenargumenten zijn zo makkelijk te weerleggen, dat een mens zich op de duur zou afvragen of hij er door een of andere vorm van fundamentalisme blind voor is geworden. Dat mag natuurlijk niet gebeuren. En we hebben de rationaliteit om ons daarvoor te behoeden. Het blijft dus enorm belangrijk om alles zo goed mogelijk af te toetsen aan feiten, studies en onderzoeken. En vooral: om eerlijk te zijn en niet te zien wat je wil zien.

Het grappige is dat - ik herhaal het - de argumenten voor geen of minder vlees eten ZO overtuigend blijken, dat we ze soms moeten 'onderdrijven'. Dit weekend stond ik op een EVA-stand, en op een van de posters die we hadden uitgehangen stond dat 1 kg biefstuk 15.000 liter water vereist. Er kwam een man langs, zelf een vegetariër, die een beetje geïrriteerd deed naar ons: 'als jullie zo gaan overdrijven,' zei hij, 'zal niemand iets van wat jullie zeggen geloven.' Ik legde de brave man uit dat andere onderzoeken het waterverbruik voor een kilogram vlees inschatten op 100.000 liter, en dat we met opzet het lagere cijfer genomen hadden om geloofwaardiger over te komen. Zo zie je maar.

Soit, we blijven voorzichtig, kritisch, bescheiden en liefdevol argumenteren :-)

maandag 20 juli 2009

5 keer veggie aliens

Vandaag heb ik het over aliens.
In de fantasieën van onze cultuur zijn ET's vaak vegetariërs. Waarom? Omdat ze, wanneer wij ze zien, bijna per definitie moreel verder staan dan ons (anders zouden ze zichzelf vernietigd hebben met hun technologie, nog voor ze ons konden bezoeken). Hier zijn vijf voorbeelden van veggie aliens uit de Aardse cultuur.

1. La Belle Verte
Een vrij onbekende Franse film, maar zeer de moeite waard. Een inspectrice van een andere planeet komt de Aarde bezoeken, en is verbaasd in 't straat "een tentoonstelling van lijken" aan te treffen. Hier een fragment met duitse dubbing, maar zoek op Youtube op La Belle Verte of The Green beautiful, en je kan de hele film bekijken in 't Frans (verschillende deeltjes).



2. Nos Amis les Terriens
Alweer Frans. Een heel leuke film naar een scenario van Bernard Werber (bij ons bekend van 'De Mieren'). Menselijke gedragingen en acties worden een hele film lang becommentarieerd door een alien voiceover. Zeer bevreemdend. De aliens onderzoeken ook wat we eten, en tonen hoe het meest gegeten dier (de kip) wordt geproduceerd. Ze geven hun menselijke onderzoekssubjecten (die ze even opgesloten hebben) een levende kip te eten, maar merken dat ze die niet kunnen doden. Boeiend! Zie het fragment hieronder.




3. Ami, child of the stars
Een enorme bestseller van de Zuid-Amerikaanse auteur Enrique Barrios, maar bij ons helemaal onbekend. Een prachtige parabel van een ET jongetje (Ami) dat een aardlingetje onmoet. Ze geven elkaar uitleg. Ami is stomverbaasd dat onze aardling nog vlees eet. Ergens in het boekje is er ook een scene met een jager. Het boek is hier moeilijk te vinden, maar je kan het voor 10 dollar downloaden van de site van de auteur.

4. K-Pax
K-Pax is een film met Kevin Spacy, gebaseerd op een boek van Gene Brewer (waarin nog veel meer veggie en dierenrechtencontent voorkomt). Spacy zit in een instelling omdat ie zegt dat ie van een andere planeet komt, maar uiteindelijk is niemand zeker van de ware toedracht. Ik spoil niets, maar hier is de trailer.



5. Star Trek
Jawel, de (meeste) Vulcans zijn veggies. Al heeft Spock hier wel een zwak moment:



Ken je nog voorbeelden van veggie aliens? Let me know!

vrijdag 17 juli 2009

Kaviaar

Vandaag kregen we de vraag of kaviaar vegetarisch is. Eieren van een kip zijn natuurlijk een vegetarisch product (de kip moet er niet voor worden gedood), maar de eitjes van de steur - kaviaar dus - zijn dat niet. De vis moet er wel voor worden doodgemaakt, en we nemen de eitjes eruit terwijl ze nog in hem zitten.

Wat een delicatesse! Soms valt het mij zo op - zo ook in het geval van kaviaar: dat contrast tussen zogenaamde verfijndheid, elegant tafelen, chique diners enerzijds... en wat men eigenlijk aan het doen is anderzijds. I mean, beeld je in: we doden een dier om zijn eitjes af te nemen. We nemen een leven om vele andere levens-in-wording op te eten. Is dat iets waar je fier op kan zijn?
Wat meer info, evenals veggie alternatieven lees je hier.

En nog wat nieuws...
De virussen zijn aan 't aanschuiven om in de spotlights te komen: na de momenteel welig tierende varkensgriep, maakt de Wereldgezondheidsorganisatie zich nu ook zorgen over varkensebola.

Soms komen pioniersinitiatieven uit onverwachte hoeken: Bolivie, of all places, werd het eerste land dat alle dieren in circussen verbiedt, niet alleen de wilde.

zondag 12 juli 2009

Cultuur en traditie: de stierenrennen in Pamplona

De stierenrennen in het Spaanse dorpje Pamplona zijn weer afgelopen. Als je niet weet wat die inhouden, kijk even naar videobeelden van dit jaar. Tijdens het feest van San Firmin worden elke dag zes stieren losgelaten in de nauwe straatjes van Pamplona. Honderden mensen (ik zie niet echt vrouwen op de beelden) tonen hun 'moed' door voor de stieren te lopen en proberen niet vertrappeld te worden door de hoeven of doorboord te worden door de hoorns van de dolgedraaide dieren. Voor 't eerst sinds 2003 viel er dit jaar weer een dode, en daarnaast verschillende zwaargewonden. De stierenrennen zijn om deze en om dierenwelzijnsredenen controversieel, en aanleiding tot hevige discussies, zoals je kan zien in de commentaren op de website van De Standaard.

In discussies over de stierenrennen (en stierengevechten) komen soms interessante tegenstrijdigheden naar voren. Interessant is met name wat men denkt over de het belang en de waarde van deze activiteit, vooral in vergelijking met het belang en de waarde van het eten van vlees. :

Argument A luidt als volgt: de stierenloop is niet aanvaardbaar omdat dit gesol is met dieren om triviale redenen. Het gaat om gewoon volksvermaak, amusement, entertainment, ten koste van levende wezens. Een reactie op De Standaard verwoordt dit als volgt: "Er is een groot verschil tussen consumptie en zo maar in 't wilde weg dieren doden voor de sport."

Argument B luidt als volgt: de stierenloop is wél aanvaardbaar omdat het hier gaat om een belangrijke culturele traditie. Men bedoelt dan dat een eeuwenoude culturele traditie veel minder triviaal is dan iets als smaak (hoewel vlees eten op zich ook kan geinterpreteerd worden in het licht van een eeuwenoude culinair-culturele traditie). En men voegt er vaak nog aan toe dat deze dieren langer leven dan de dieren in de intensieve veeteelt.

Interessant is vooral hoe zij die het stierenrennen verdedigen, vaak terzelfdertijd de intensieve veeteelt (of soms zelfs het eten van vlees in het algemeen) veroordelen. Iemand op De Standaard:

terwijl andere stieren (voor vleesproductie) nooit hun eerste verjaardag halen, hebben de stieren die de stierenring halen gedurende een jaar of 3-4 in de meest 'luxueuze' omstandigheden geleefd, i.e. in een open weide zonder menselijk contact en altijd eten genoeg. (...) Misschien eerst zich verdiepen in de kwestie voor het dierenmishandeling te noemen!


Mijn mening: de gemiddelde omnivore westerling mag wat mij betreft gerust oordelen dat dergelijke vormen van entertainment (of cultuur) barbaars zijn, en traditie of cultuur zijn geen goede argumenten om iets goed te praten of in stand te houden dat fundamenteel problematisch is. Het argument van cultuur of traditie zegt eigenlijk weinig meer dat de dingen zo zijn omdat ze al lang zo zijn, en dat kan nooit volstaan als argument.
Terzelfdertijd moet diezelfde omnivore westerling er zich inderaad bewust zijn van zijn inconsequentie: wanneer hij/zij deelneemt aan het westerse culturele gebruik van het (massale) vleeseten (uit de intensieve veeteelt), dan maakt hij zich schuldig aan een even triviaal iets.
Ik ben er geen voorstander van cultureel relativisme, en we moeten niet wachten tot we zelf perfect zijn om ons ongenoegen met bepaalde zaken te uiten (dus niet: 'wie zonder zonde is werpe de eerste steen', in dit geval). We moeten ons wel bewust zijn van onze eigen fouten en weten dat zolang we die maken, onze argumenten minder sterk zullen klinken. Wanneer een vegetariër de stierenrennen veroordeelt, klinkt dat dus overtuigender dan wanneer een omnivoor dat doet.