zondag 12 juli 2009

Cultuur en traditie: de stierenrennen in Pamplona

De stierenrennen in het Spaanse dorpje Pamplona zijn weer afgelopen. Als je niet weet wat die inhouden, kijk even naar videobeelden van dit jaar. Tijdens het feest van San Firmin worden elke dag zes stieren losgelaten in de nauwe straatjes van Pamplona. Honderden mensen (ik zie niet echt vrouwen op de beelden) tonen hun 'moed' door voor de stieren te lopen en proberen niet vertrappeld te worden door de hoeven of doorboord te worden door de hoorns van de dolgedraaide dieren. Voor 't eerst sinds 2003 viel er dit jaar weer een dode, en daarnaast verschillende zwaargewonden. De stierenrennen zijn om deze en om dierenwelzijnsredenen controversieel, en aanleiding tot hevige discussies, zoals je kan zien in de commentaren op de website van De Standaard.

In discussies over de stierenrennen (en stierengevechten) komen soms interessante tegenstrijdigheden naar voren. Interessant is met name wat men denkt over de het belang en de waarde van deze activiteit, vooral in vergelijking met het belang en de waarde van het eten van vlees. :

Argument A luidt als volgt: de stierenloop is niet aanvaardbaar omdat dit gesol is met dieren om triviale redenen. Het gaat om gewoon volksvermaak, amusement, entertainment, ten koste van levende wezens. Een reactie op De Standaard verwoordt dit als volgt: "Er is een groot verschil tussen consumptie en zo maar in 't wilde weg dieren doden voor de sport."

Argument B luidt als volgt: de stierenloop is wél aanvaardbaar omdat het hier gaat om een belangrijke culturele traditie. Men bedoelt dan dat een eeuwenoude culturele traditie veel minder triviaal is dan iets als smaak (hoewel vlees eten op zich ook kan geinterpreteerd worden in het licht van een eeuwenoude culinair-culturele traditie). En men voegt er vaak nog aan toe dat deze dieren langer leven dan de dieren in de intensieve veeteelt.

Interessant is vooral hoe zij die het stierenrennen verdedigen, vaak terzelfdertijd de intensieve veeteelt (of soms zelfs het eten van vlees in het algemeen) veroordelen. Iemand op De Standaard:

terwijl andere stieren (voor vleesproductie) nooit hun eerste verjaardag halen, hebben de stieren die de stierenring halen gedurende een jaar of 3-4 in de meest 'luxueuze' omstandigheden geleefd, i.e. in een open weide zonder menselijk contact en altijd eten genoeg. (...) Misschien eerst zich verdiepen in de kwestie voor het dierenmishandeling te noemen!


Mijn mening: de gemiddelde omnivore westerling mag wat mij betreft gerust oordelen dat dergelijke vormen van entertainment (of cultuur) barbaars zijn, en traditie of cultuur zijn geen goede argumenten om iets goed te praten of in stand te houden dat fundamenteel problematisch is. Het argument van cultuur of traditie zegt eigenlijk weinig meer dat de dingen zo zijn omdat ze al lang zo zijn, en dat kan nooit volstaan als argument.
Terzelfdertijd moet diezelfde omnivore westerling er zich inderaad bewust zijn van zijn inconsequentie: wanneer hij/zij deelneemt aan het westerse culturele gebruik van het (massale) vleeseten (uit de intensieve veeteelt), dan maakt hij zich schuldig aan een even triviaal iets.
Ik ben er geen voorstander van cultureel relativisme, en we moeten niet wachten tot we zelf perfect zijn om ons ongenoegen met bepaalde zaken te uiten (dus niet: 'wie zonder zonde is werpe de eerste steen', in dit geval). We moeten ons wel bewust zijn van onze eigen fouten en weten dat zolang we die maken, onze argumenten minder sterk zullen klinken. Wanneer een vegetariër de stierenrennen veroordeelt, klinkt dat dus overtuigender dan wanneer een omnivoor dat doet.