Doorgaan naar hoofdcontent

Soja en gezondheid

Gisteren kondigde Alpro aan om niet langer alleen sojaproducten te maken, maar haar focus te verleggen naar plantaardige voeding in het algemeen, onder het motto "Enjoy plant power." Er worden een amandelmelk en een hazelnootmelk aan het gamma toegevoegd. Sojaproducten zullen - tenminste voor de komende tijd - de corebusiness van het bedrijf blijven. En ik wou het even over die soja hebben.
Over soja is het publiek van vegetariërs en andere mensen die bewust en duurzaam proberen te consumeren, een beetje dubbel: enerzijds wordt er door een groot deel van die mensen veel van gegeten (sojadrinks, -room, -yoghurt, -burgers, -desserts) anderzijds heeft iedereen al wel es iets horen waaien over mogelijke gezondheids- en duurzaamheidsissues met soja. Laat ons die even bekijken. Vandaag: soja en gezondheid. Volgende keer soja en duurzaamheid.


Wat gezonde voeding betreft is het vaak moeilijk om door het bos de bomen te zien. Voor mensen die niet de tijd of de skills hebben om zelf al het onderzoek te doen, is het goed om voort te gaan op een aantal betrouwbare bronnen. Voor informatie over gezond eten kijk ik meestal naar de Amerikaanse vegan diëtisten Jack Norris en Ginny Messina. In België zijn er nauwelijks vegan of zelfs vegetarische diëtisten, en bovendien zijn Norris en Messina erg goed belezen en volgen ze de wetenschappelijke actualiteit op de voet. Dat ze zelf vegan zijn, lijkt me hun goede oordeel niet in gevaar te brengen, tenzij misschien in de omgekeerde richting: hoogstens lijken ze af en toe wat te overcompenseren voor het feit dat ze vegan zijn. Hun insteek is dat vegetariërs en vegans gezond moeten zijn en op dat gebied een goed voorbeeld moeten zijn voor andere mensen, willen ze efficiënt een boodschap verkondigen.

Jack Norris' uitgebreide artikel over soja, en voor mij een beetje de referentie dus, heet soy: what's the harm?. Volgens Norris is soja een van de meest controversiële plantaardige voedingsproducten, en is die controverse te wijten aan de fytoëstrogenen (ook isoflavonen genoemd) in soja, en aan het feit op zich dat er enorm veel studies zijn naar uitgevoerd (meer dan 10.000 in de laatste twintig jaar). Het wordt dan makkelijk om er een paar studies uit te lichten met negatieve resultaten, terwijl het overgrote deel positief is, aldus Norris. Omgekeerd kan het natuurlijk ook. Vandaar dat een review van alle studies belangrijk is, als je de ware toedracht wil weten. In zijn erg lange artikel bekijkt Norris de relatie tussen soja en borstkanker, de schildklier, cognitieve functie, mineraalopname, enzovoort.

Even Norris' samenvatting samenvatten dan:
- een of twee porties soja per dag kan het risico op prostaatkanker en op slechte cholesterol verlagen
- er is geen bewijs voor een negatieve impact op het risico op borstkanker integendeel: soja zou het risico eerder verlagen
- als soja eet wordt de inname van voldoende jodium extra belangrijk
- soja-zuigelingendrink is ok, behalve misschien voor baby's met schildklierproblemen
- wat soja en cognitie betreft (dementie enz.) blijkt er geen probleem
- niet zo lang geleden was de kwestie van hexaan in soja(isolaten) in de media: volgens Norris is niet duidelijk of hexaan echt schadelijk is, maar het is beter om soja te consumeren van bedrijven die geen hexaan gebruiken (aan Alproproducten komt bvb. geen hexaan te pas)
- fytaten in soja kunnen de opname van calcium, zink, ijzer en magnesium verminderen maar een gematigde consumptie van soja zou geen tekorten moeten veroorzaken
- wat betreft het veroorzaken van vrouwelijke eigenschappen in mannen, is er geen bewijs dat dat gebeurt bij gematigde consumptie. Bij heel hoge porties kan er bij sommige mannen aangroei zijn van het borstweefsel.

Verhelderend over isoflavonen en (fyto)estrogenen is ook dit artikel van Ginny Messina.

Zoals altijd zal je ook soja natuurlijk beter niet in eindeloze porties eten, maar momenteel blijkt dat soja een aantal gezondheidsvoordelen heeft, en dat er bij verstandig gebruik geen of nauwelijks risico's aan verbonden zijn.

PS: Overigens: Norris en Messina brachten eind vorig jaar gezamenlijk Vegan for Life uit.

Reacties

  1. Interessant om te lezen! Zo blijkt maar weer eens; alles met mate = geen probleem.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wat bedoelen ze precies met "gematigde consumptie"? (In vergelijking met een vleeseter is mijn sojaconsumptie zeker en vast níet gematigd.)

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Interessant stukje! Ik zie uit naar de varianten van de sojamelk door Alpro binnenkort op de markt uitgebracht. Lijken me erg lekker.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. "Hun insteek is dat vegetariërs en vegans gezond MOETEN zijn en op dat gebied een goed voorbeeld moeten zijn voor andere mensen, willen ze efficiënt een boodschap verkondigen."
    Zeggen ze dat echt zo: "gezond MOETEN zijn"? Zou nog kunnen begrijpen 'een zo gezond mogelijke levensstijl moeten volgen' of 'gezond moeten eten'.
    Want 'gezond zijn' is niet iets dat mensen 100% in de hand hebben. Ondanks wat veganisten of raw fooders wel eens - en soms redelijk culpabiliserend naar zieke mensen toe - durven beweren. Je voedingspatroon en levenswijze bepalen wel veel voor een stuk, maar dan zijn er ook nog veel omgevingsfactoren die daar een rol in spelen, en genetische aanleg ook.
    Vegetariërs kunnen ook kanker krijgen hé :-(

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. je hebt gelijk natuurlijk. Beetje geherformuleerd: dat vegetariërs en vegans liefst voldoende aandacht hebben voor hun eigen gezondheid.
      het gaat er vooral om tegen te spreken dat gezondheid niet belangrijk zou zijn - iets wat jonge vegetariërs of dierenrechtenactivisten vaak zeggen (à la "ik ben vegetarier voor de dieren, ik ben niet bezig met mijn gezondheid")

      Verwijderen
  5. Hey Tobias, hier in Zweden is er nauwelijks tempeh te vinden; tofu wel, en tvp-producten zijn eveneens in elke supermarkt te vinden. Nu, ik heb gisteren dus voor 't eerst in m'n leven tvp-burgers klaargemaakt, en het resultaat viel (dankzij de marinade en ons grilltoestel, en ondanks mijn skepsis op voorhand) eigenlijk wel heel goed mee. To cut a long story short: ik geloof ook bitter weinig van die hele soja-hetze, maar net weer even iets gelezen over tvp (tijdens zoektocht naar marinade-recept), en dat dat itt tofu/tempeh ongezond zou zijn door de concentratie aan fyto-oestrogenen. Valt ook te weerleggen, wellicht, maar wou toch eens polsen wat jij daar eventueel al over gelezen hebt. Valt tvp over de zelfde kam te scheren als 'puurdere' sojaproducten, of toch niet?

    BeantwoordenVerwijderen

  6. Interessant artikel! 'k Ben ook wel benieuwd naar wat er verstaan wordt onder "gematigde consumptie". Zeggen die diëtisten daar iets over?

    En is soja heel nadelig voor de opname van al die mineralen die opgesomd worden? Is anders wel zorgwekkend ...

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

anonieme reacties worden niet gepubliceerd

Populaire posts van deze blog

Flexibel vegetariër zijn?

Ik wil iets zeggen waar vele rabiate vegetariërs en veganisten misschien het vliegend sch*#!t zullen aan hebben. Het gaat over flexibele vegetariërs. Ik schrijf bewust niet "flexitariërs", want deze laatste term heeft (jammer genoeg vind ik) de betekenis gekregen van "parttime vegetariër": iemand die pakweg 3 à 4 dagen per week veggie eet en andere dagen vlees. Nee, ik heb het over vegetariërs die af en toe uitzonderingen maken. Da's moeilijk om te zeggen, want vegetariërs die af en toe uitzonderingen maken, dat zijn eigenlijk geen vegetariërs. En daarover gaat het. Als ik vroeger dergelijke bijna-vegetariërs (laat ons ze zo even noemen) tegenkwam, dacht ik altijd: hoe flauw, hoe inconsequent, hoe hypocriet. Ondertussen ben ik - terwijl ik zelf nog steeds een min of meer uitzonderingsloze veganist ben, daar niet van - van mening veranderd. Ja, ik stoor me zelfs een beetje aan de ("echte") vegetariërs die er altijd als de kippen bij zijn om van die bi

Brief aan de omnivore medemens

Vegetariërs zijn ook maar mensen, en mensen willen begrijpen en begrepen worden. Vandaar deze poging om een en ander uitgelegd te krijgen aan niet-vegetariërs. Liefste omnivore medemens, Wij vegetariërs (eigenlijk moet ik voor mezelf spreken, maar goed) kunnen u al eens op de zenuwen werken. We storen u met onze preken, we eten niet altijd op wat u ons voorschotelt, we doen lastig als we samen op restaurant willen, we vertragen alles doordat we verpakkingen willen nalezen, we reageren soms sociaal onaangepast en we doen u af en toe misschien zelfs schuldig voelen. Weet, beste medemens, dat het vegetariër-zijn in een carnivore wereld ons niet altijd even makkelijk valt en sta me toe u een kleine inkijk te geven in het hoofd van tenminste één veggie. Jawel, het vegetarische leven is niet altijd simpel. O nee, ik heb het niet over die duizenden keren dat we dezelfde vragen moeten beantwoorden (wat eet jij eigenlijk? waar haal je je eiwitten vandaan?), over dat lezen van die verpakking

Een veggie gevoel voor humor

"If I can't dance, I don't want your revolution" Het zijn de gevleugelde woorden van activiste, feministe, anarchiste Emma Goldman. Ze sprak ze tegen een collega-revolutionair, die haar gezegd had dat het niet ok was voor iemand als zij om zo te dansen. Persoonlijk heb ik niet zoveel met dansen, maar ik voel veel voor het sentiment achter bovenstaand citaat. Ik kan het best opnieuw zeggen met Goldmans eigen woorden: "I did not believe that a Cause which stood for a beautiful ideal (...) should demand the denial of life and joy." Dat geldt volgens mij voor alle sociale kwesties. Gelijk hoe erg en vreselijk de zaken zijn waartegen gevochten wordt ook zijn: humor, lachen, genot, vreugde moeten denk ik *altijd* deel uitmaken van de aanpak, moeten eigen zijn aan de mensen die verandering willen. Eigenlijk is het kinderlijk eenvoudig: wie grote verandering wil, moet grote groepen van mensen bereiken en voor zijn kar spannen. Daar zijn verschillende manieren