Doorgaan naar hoofdcontent

Veeteelt nog schadelijker voor klimaat dan gedacht

Het IPCC (het klimaatpanel van de VN) publiceerde heel onlangs haar langverwachte vijfde Assessment Report over de klimaatverandering. De bottom line die vooral in de media kwam, was dat we nu nog zekerder zijn dat wij mensen de belangrijkste oorzaak zijn van de klimaatverandering. Maar er stond nog iets anders in dat interessant is: het broeikasgas methaan (CH4) blijkt nog schadelijker dan gedacht. Een van de belangrijkste bronnen van methaanuitstoot in de atmosfeer zijn de befaamde maag- en darmgassen (de boeren en winden, zeg maar) van koeien, geiten en andere herkauwers. In hun pens wordt methaan geproduceerd door bacteria. Samen met CO2 en lachgas is methaan een van de gassen die, wanneer ze vrijkomen, de klimaatverandering in de hand werken door warmte in de atmosfeer van de aarde vast te houden. CO2 is zo’n beetje het standaardgas, en als we willen weten hoe schadelijk de andere gassen zijn wat betreft hun klimaatveranderende effect, dan vergelijken we met CO2. CO2 heeft een zogenaamd global warming potential (GWP) van 1. Tot voor kort werd het GWP van methaan vastgelegd op 25: dat wil zeggen dat methaan 25 keer zo krachtig is als CO2 voor het veranderen van de temperatuur in onze atmosfeer. In haar laatste rapport stelde het IPCC het GWP van methaan echter bij naar 34, ofwel een verhoging van zomaar eventjes 40%. Maar hier houdt het niet op. De kracht van broeikasgassen neemt af met de tijd. Daarom verschilt hun GWP op basis van welk tijdskader men in acht neemt. Standaard gaat men uit van een tijdskader van honderd jaar. Als methaan dus een GWP van 34 (vroeger 25) krijgt, is dat op basis van die honderd jaar. In haar laatste rapport zegt het IPCC echter dat er geen wetenschappelijk argument is om voor een tijdsframe van honderd jaar te kiezen. Er zijn goede redenen om veeleer een periode van twintig jaar in acht te nemen, omdat we snel mogelijke zogenaamde tipping points aan het naderen zijn, en de komende decennia dus cruciaal zijn. Gezien op een periode van twintig jaar is het GWP van methaan niet 34, maar 86 (vroeger 72). De directe emissies van de Vlaamse landbouwsector bedragen in 2011 volgens het Voortgangsrapport 2011 7391 kiloton CO2 equivalenten. Dat is ongeveer 15% van de Vlaamse emissies buiten de Europese emissiehandel (niet-ETS). Het aandeel van de broeikasgassen binnen de landbouwsector bedraagt  39% methaan, 36% koolstofdioxide en 25% lachgas. De veehouderij is daarbij verantwoordelijk voor ongeveer 70% van de broeikasgasemissies van de landbouw. De methaanemissies van de veehouderij tekenen zelfs voor 77% van de totale methaanuitstoot in Vlaanderen. Wanneer de nieuwe IPCC waarden zullen gebruikt worden in de klimaatrapportering zal het belang van de methaanuitstoot van de veehouderij aanzienlijk toenemen in de totale uitstoot van broeikasgassen in Vlaanderen. De methaanemissies binnen de Vlaamse veeteelt stijgen in CO2-equivalenten met zo’n 60%, en de totale emissies van de Vlaamse veeteelt stijgen in CO-equivalenten met 20%. Vooral de niet-ETS emissies zijn van belang voor het Vlaamse beleid omdat de reducties onder de verantwoordelijkheid vallen van onze beleidsmakers: tegen 2020 moeten de niet-ETS emissies van België met 15% dalen in vergelijking met 2005, volgens de Europese effort sharing decision. In België lijkt de vleesconsumptie ondertussen licht achteruit te gaan, en durft ondertussen zelfs de Boerenbond schoorvoetend toe te geven dat we te veel vlees eten. Consumptievermindering heeft echter wel een goed effect op de volksgezondheid, maar als we de milieu-impact van vlees willen aanpakken, en als België haar uitstoot wil verminderen, dan is het tijd dat we de afbouw van de veestapel op de agenda plaatsen.

Met dank aan Mathias Bienstman en Guy Frederickx

Reacties

Populaire posts van deze blog

Flexibel vegetariër zijn?

Ik wil iets zeggen waar vele rabiate vegetariërs en veganisten misschien het vliegend sch*#!t zullen aan hebben. Het gaat over flexibele vegetariërs. Ik schrijf bewust niet "flexitariërs", want deze laatste term heeft (jammer genoeg vind ik) de betekenis gekregen van "parttime vegetariër": iemand die pakweg 3 à 4 dagen per week veggie eet en andere dagen vlees. Nee, ik heb het over vegetariërs die af en toe uitzonderingen maken. Da's moeilijk om te zeggen, want vegetariërs die af en toe uitzonderingen maken, dat zijn eigenlijk geen vegetariërs. En daarover gaat het. Als ik vroeger dergelijke bijna-vegetariërs (laat ons ze zo even noemen) tegenkwam, dacht ik altijd: hoe flauw, hoe inconsequent, hoe hypocriet. Ondertussen ben ik - terwijl ik zelf nog steeds een min of meer uitzonderingsloze veganist ben, daar niet van - van mening veranderd. Ja, ik stoor me zelfs een beetje aan de ("echte") vegetariërs die er altijd als de kippen bij zijn om van die bi

Brief aan de omnivore medemens

Vegetariërs zijn ook maar mensen, en mensen willen begrijpen en begrepen worden. Vandaar deze poging om een en ander uitgelegd te krijgen aan niet-vegetariërs. Liefste omnivore medemens, Wij vegetariërs (eigenlijk moet ik voor mezelf spreken, maar goed) kunnen u al eens op de zenuwen werken. We storen u met onze preken, we eten niet altijd op wat u ons voorschotelt, we doen lastig als we samen op restaurant willen, we vertragen alles doordat we verpakkingen willen nalezen, we reageren soms sociaal onaangepast en we doen u af en toe misschien zelfs schuldig voelen. Weet, beste medemens, dat het vegetariër-zijn in een carnivore wereld ons niet altijd even makkelijk valt en sta me toe u een kleine inkijk te geven in het hoofd van tenminste één veggie. Jawel, het vegetarische leven is niet altijd simpel. O nee, ik heb het niet over die duizenden keren dat we dezelfde vragen moeten beantwoorden (wat eet jij eigenlijk? waar haal je je eiwitten vandaan?), over dat lezen van die verpakking

Open brief aan Axl Peleman

Beste Axl, Lang geleden, in 2004, hebben wij nog samengewerkt: je toen nog vegetarische hoofd prijkte - inclusief konijnentandjes - op een affiche voor ons vegetarische evenement V-day. Je was toen de enige echt overtuigde veggie BV. En ik bedoel wel degelijk écht overtuigd: in Humo liet je ooit eens noteren dat je een broodje waar vlees op gelegen had net zo min zou aanraken als een broodje dat met stront in contact geweest was. Vlees is stront, zo zei je toen. Ook in het interview dat ik destijds van je afnam, kwam je heel overtuigd over. Ondertussen ben je al lang geen vegetariër meer. We lazen dat vorige week nog eens in de krant (GVA, 6/6/2011): Vegetarisch eten bleek er na 15 jaar te veel aan te zijn. Niet genoeg tijd. (...) "Vijftien jaar lang at ik geen vlees. Uit ideologische overwegingen. Maar sinds een jaar of zes heb ik het vegetarisme achter mij gelaten. Het is een gezonde levensstijl als je er veel tijd in steekt. Tijd die ik niet meer had, of er in ieder geval